Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы icon

Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы



НазваниеЫ. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы
Дата конвертации25.09.2012
Размер180,02 Kb.
ТипДокументы
источник
1. /ЕМН-11лет-ок-ру/ЕМН-нвп-ру.doc
2. /ЕМН-11лет-ок-ру/Казяз-ЕМН-ru.doc
3. /ЕМН-11лет-ок-ру/алгеб-ЕМН-ру.doc
4. /ЕМН-11лет-ок-ру/англ-ЕМН-ру.doc
5. /ЕМН-11лет-ок-ру/биол-ЕМН-ру.doc
6. /ЕМН-11лет-ок-ру/всемир-ЕМН-ру.doc
7. /ЕМН-11лет-ок-ру/геогр-ЕМН-ру.doc
8. /ЕМН-11лет-ок-ру/геом-ЕМН-ру.doc
9. /ЕМН-11лет-ок-ру/инфор-ЕМН-ру.doc
10. /ЕМН-11лет-ок-ру/истКаз-ЕМН-ру.doc
11. /ЕМН-11лет-ок-ру/каз.литЕМН-ru.doc
12. /ЕМН-11лет-ок-ру/лит-ЕМН-ру.doc
13. /ЕМН-11лет-ок-ру/нем-ЕМН-ру.doc
14. /ЕМН-11лет-ок-ру/общ-зн-ЕМН-ру.doc
15. /ЕМН-11лет-ок-ру/право-ЕМН-ру.doc
16. /ЕМН-11лет-ок-ру/рус-ЕМН-ру.doc
17. /ЕМН-11лет-ок-ру/техн-ЕМН-ру.doc
18. /ЕМН-11лет-ок-ру/физика-ЕМН-ру.doc
19. /ЕМН-11лет-ок-ру/физкул-ЕМН-ру.doc
20. /ЕМН-11лет-ок-ру/фран-ЕМН-ру.doc
21. /ЕМН-11лет-ок-ру/хим-ЕМН-ру.doc
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ тілі оқу бағдарламасы
Национальная академия образования имени Ы. Алтынсарина
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10 класса естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Национальная академия образования имени Ы. Алтынсарина
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10 -11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 11 класса естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10 класса естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Министерство образования и науки республики казахстан национальная академия образования имени ы. Алтынсарина учебная программа физическая культура 10-11 классы естественно-математическое направление
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательной школы Астана 2010
Программа для 10-11 классов естественно-математического направления общеобразовательных школ Астана 2010


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ


Ы.АЛТЫНСАРИН АТЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ БІЛІМ БЕРУ АКАДЕМИЯСЫ


ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ


ОҚУ БАҒДАРЛАМАCЫ


10-11 сыныптар


жаратылыстану-математикалық бағыт


Астана 2010

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ


Ы.АЛТЫНСАРИН АТЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ БІЛІМ БЕРУ АКАДЕМИЯСЫ


ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ


оқыту қазақ тілді емес жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математикалық бағыттағы

10-11 сыныптарына арналған


ОҚУ БАҒДАРЛАМАCЫ


Астана 2010

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 09.07.2010 жылғы №367 бұйрығымен бекітілген


Бағдарлама авторлары: Жұмажанова Т.Қ., Дүйсебаев С.Р., Асылов Ұ., Мадиева А.Т.


Оқыту қазақ тілді емес жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математикалық бағыттағы 10-11 сыныптарына арналған «Қазақ әдебиеті» оқу бағдарламасы.– Астана, 2010. – 16 б.


© Ы.Алтынсарин атындағы

Ұлттық білім беру академиясы, 2010

I ТҮСІНІК ХАТ


Қазақстан Республикасының «Тілдер туралы» Заңы, ҚР-ның «Білім туралы» Заңы, Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2001-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік Бағдарламасы негізінде ҚР-ның қазақ тілді емес мектептерінде қазақ тілін мемлекеттік тіл дәрежесінде екінші тіл ретінде меңгерту міндеттерінен туындайтын, сондай-ақ Қазақстан Республикасында білім беру Тұжырымдамасында белгіленгендей, еліміздің әрбір оқушысы еліміздің саяси-әлеуметтік тұрақтылығына, келісім мен ынтымақтың нығаюына ұйытқы болып отырған қазақ халқының тілі, әдебиеті, ділі бойынша неғұрлым мол сусындап, оны тану және құрметтеу деңгейіне жетуіне оңтайлы жағдай тудыру қызметін орындаудан өріс алатын қағидаттар осы қазақ әдебиеті пәні бойынша өзге тілді мектептер үшін білім беру бағдарламасының негіздерін құрайды.

«Қазақ әдебиеті» пәні негізгі мектептегі коммуникативтік-модульдік сипатта оқыған қазақ әдебиеті бойынша меңгерген білімдерін одан әрі дамытады. Әдебиеттік-модульдік блоктар бойынша оқушыларды қазақ әдебиетінің – Ежелгі дәуірден бергі және ХІХ ғасыр мен ХХ ғасырдың бас кезіндегі үздік туындыларымен таныстыру және ол туралы өз ойларын қазақ тілінде жеткізуге төселдіреді. Оқушылардың рухани-адамгершілік тәрбиелілігін дамытып, әдебиеттік-эстетикалық көзқарастарын кеңейтеді.

«Қазақ әдебиеті» пәнінен берілетін әдеби білім мазмұны қазақ тілінде еркін, таза сөйлей алатын мәдениетті дара тұлғаның қалыптасуы мен дамуына қызмет ете отырып, оқушылардың тілді меңгеруіне лайық туындылардан құрылуы керек. Бұл көркем туындылар әр сыныптағы оқушының жас ерекшелігіне6 психологиялық даму қабілетіне сәйкес ықшамдалып, тіл үйренуге бейімделіп алынған шығармалар тізбегін құрайды, сөйтіп өзге тілді мектептердегі әдебиетті оқи отырып, оқушылар қазақ халқының әдеби, мәдени, тарихи көркем туындыларымен танысу арқылы тілдік ортаны кеңейтеді.

Қазақ әдебиеті пәні бойынша қазақ тілді емес мектептер үшін білім беру бағдарламасы тиісті пән бағдарламаларына тірек болатын тұжырымдамалық негіз болып табылады. Онда тиісті деңгейде қазақ әдебиеті бойынша мазмұндық толымның түзілуінің тұжырымдамалық сипаттағы негіздері айқындалады.

Қазақ тілді емес мектептердегі оқушыларды қазақ халқының төл туындыларымен, атап айтқанда халық ауыз әдебиеті үлгілерімен, қазақтың классикалық әдеби құндылықтарымен таныстыра отырып, олардың бойында Мемлекеттік тілді құрметтеу мен қазақстандық елжандылық сезімін қалыптастыру міндеті туындайды. Пәнді оқыту сонымен қатар оқушылардың ауызша және жазбаша сөйлеу тілін дамытуда да маңызды қызмет атқаруы тиіс.

Екі сыныптың (10-11) бағдарламасында да сыныпта өтілетін туындыларға қоса сыныптан тыс немесе өздігінен оқуға арналған туындылар көрсетіліп, оларды мүмкін болғанша тұтас немесе үзінді түрінде қазақ әдебиеті хрестоматияларына енгізу көзделді.

Сағат санына және қазақ әдебиеті тарихының өзге ұлт мектебіне арналып отырғанына байланысты бұл сыныптарда белгілі бір кезең әдебиетінің көрнекті өкілдері шолу түрінде қарастырылып, олардың әдебиет тарихында алатын орны, шығармаларының идеялық-көркемдік жетістіктері нақты атап көрсетіледі. Ал бір және одан көп сағат бөлінген авторлар шағармашылығын оқыту олардың қысқаша өмірбаяндарынан, елеулі туындыларына жалпы сипаттамадан және ең басты туындысына талдау жасаудан тұрады.

Қазақ әдебиеті ұлт мектептерінің 10 – 11-сыныптарында да екі бағытта: қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математика бағыттарында оқытылады. Олардың арасындағы айырмашылық, негізінен, талданатын материалдың күрделілігі мен меңгеруге қойылатын талап деңгейіне қатысты қарастырылады.

Ұсынылып отырған жаңа бағдарламада ақын-жазушылардың шығармашылығын дербес оқыту жолының құрылымы жоғарыдағы әдістен біршама өзгешелеу. Мұнда бірінші сағатта ақын-жазушының шығармашылығы туралы ақпараттық жағынан толымды қысқаша сөз болады; қашан өмір сүрді, қандай шығармалар жазды, не жайында жазды және шығармашылығының мәні-маңызы – бұлар қысқа-қысқа мәлімет деңгейінде беріледі. Содан кейінгі сағаттарда бірінші шолу сағатындағы ойларды аша түсетін шығармалары немесе олардың үзінділері оқылады. Басқаша айтқанда, оқыту дерексіздіктен шығарманың өз табиғаты мен тіліне жақындай түседі. Осылайша – оқыту әдебиеттанушылық сипаттың және оқулық жазатын автордың субъективтік парасатының шеңберінде шектелуден азаттанады. Оқушы оқулық авторының емес, ақын-жазушының тілінде сөйлеуге жақындайды.

«Қазақ әдебиеті» пәнін оқытудың мақсаты: Оқушылардың қазақ әдебиеті шығармаларын өз бетінше оқып, түсініп, әңгімелеу дағдылырының негіздерін меңгеруін қамтамасыз ету, сол арқылы рухани адамгершілікке, қазақстандық патриотизмге, толеаранттыққа баули отырып, қазақ халқының рухани әлемімен, мінез-құлқымен, қоғамдық өмірімен таныстыру, көркем шығармалар негізінде кеңейтілген тілдік ортаны қазақ тілінде еркін сөйлеуге оқушыларды жаттықтыру үшін ұтымды пайдалану.

«Қазақ әдебиеті» пәнін оқытудың басты міндеттері:

  • тиісті дәуір әдебиеті үлгілерімен таныстыру;

  • сол дәуірдің көрнекті ақын-жазушылары туралы мағлұмат беру;

  • қазақ әдебиеті пәні арқылы қазақ тілінде күнделікті өзара қарым-қатынасқа құлшындыру;

  • қазақ тілінде өз ойын ауызша, жазбаша баяндауды меңгеру;

  • қазақ әдебиеті пәні негізінде оқушыларды қазақ халқының тіліне, мәдениетіне, тарихына, дәстүр-салтына деген құрмет сезімін қалыптастыру;

  • оқушының қазақ әдебиетіне деген қызығушылығын дамытып, оны өмір бойы оқу дағдыларына төселдіру;

  • оқушының бойында рухани-адамгершілік мәндегі құндылықтықтарды қалыптастыру, қазақстандық патриотизм, толеаранттық сезімдерін дамыту;

  • оқыған шығармаларына өзіндік ой-пікірлерін айта білуге дағдыландыру;

  • қазақ әдебиеті шығармаларын оқыту арқылы мектеп қабырғасында қазақ тілінің қолданылу ортасын кеңейту;

  • көркем әдеби мәтіндерді оқыту барысында оқушылардың қазақ тілінің қатысымдық, эстетикалық және этикалық қызметін біліп, меңгеруін қамтамасыз ету;

Жалпы білім беретін орта мектептің барлық деңгейлерінде қазақ әдебиеті пәні бойынша білім мазмұны әр сыныпта әдебиет тарихы жанрымен түрі жағынан ең негізгі ұғымдарды қамтып, толығып отырады. Бағдарлы мектепте берілетін білім мазмұны оқушылардың жас ерекшеліктеріне, қызығушылықтарына және қазақ тілін білу дайындығының дәрежесіне байланысты құрылады.

Сондай-ақ әр тақырыпты өткенде пәнаралық байланыс (тарих пәні, өнер туындылары: кино, спектакль, сурет, архитектура, т.б.) ескертіледі.

10-11 сыныптардағы «Қазақ әдебиеті» пәні бойынша берілетін білім мазмұнын сұрыптауда ғылымилық, түсініктілік, жүйелілік, сабақтастық, іс-әрекеттілік, пәнаралық ықпалдастық, сабақтастық сияқты дидактикалық ұстанымдар басшылыққа алынып, оқушылардың бейіндік ерекшеліктері ескеріледі. Оқытудың барлық деңгейлерінде жалғасын табатын сабақтастық ұстанымы пәндік білім мазмұнын меңгертудің әдіснамалық және әдістемелік қағидаларынан көрінеді.

1. Оқытудың іс-әрекеттілік ұстанымы білім алушылардың танымдық әрекетін дамытып, олардың өз әрекетін өзі бақылай алуының қалыптасуына негіз болады.

2. Пәнаралық интеграция ұстанымы берілетін білім мазмұнының нәтижелiлiгi мен оқытудың сапалық деңгейін танытады. Сол себептi әдебиеттің басқа пәндермен ықпалдастығы оқушының интеллектуалдық-танымдық, iскерлiк сапаларын, шығармашылық әрекетiн, қарым-қатынастық бiлiктiлiгiн, әлеуметтенуге бейiмдiлiгiн, эстетикалық, рухани-адамгершiлiк құндылықтарын дамытуға септігін тигізеді.

3. Қазақ әдебиетін оқытуда түсініктілік ұстанымы оқушылардың өзіндік қабілеті мен ерекшеліктерін ескере отырып үйлесімді психологиялық ахуал тудыруға мүмкіндік жасайды.

4. Оқушылардың тұлғалық жетістіктерін ескеру ұстанымы күрделі тапсырмаларды шешуге, өздік жұмыстарды орындауға бағытталады.

5. Шығармашылық ұстанымы әр түрлі тапсырмаларды өздігінен орындау білігін қалыптастыруды нысана тұтып, оқытудың қай ұстанымы болмасын оқушының білік, дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді .

Сөйтіп, тұтастай алғанда «Қазақ әдебиеті» пәнінің орыс, ұйғыр мектептеріне арналған оқу бағдарламасы пәннің мақсаты, мазмұны, оқытудың жалпы ұстанымдары туралы, сонымен қатар, осы пәннің оқушыларды тәрбиелеу мен дамытудағы рөлі туралы ақпараттық-әдістемелік қызмет көрсетеді. Ұсынылған әдеби білім мазмұнын толық қамти отырып, бағдарлама оқушылардың нәтижелі білім алуының барлық мүмкіндіктерін орайластырады.


Пән бойынша оқу жүктемесі

Жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында ұсынылған типтік оқу жоспарына сәйкес

а) қоғамдық-гуманитарлық бағдар:

10-сынып - аптасына 2 сағатты, оқу жылында 68 сағат;

11-сынып - аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат;

ә) жаратылыстану-математикалық бағдар:

10-сынып - аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат;

11-сынып - аптасына 1 сағатты, оқу жылында 34 сағат құрайды.


«Қазақ әдебиеті» оқу пәні мазмұнының вариативті бөлігі

Пәнді оқытудың вариативті бөлігі қосымша оқу бағдарламасы арқылы білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты шеңберінде жүзеге асады.


II «ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ» ОҚУ ПӘНІНІҢ БАЗАЛЫҚ МАЗМҰНЫ


10-СЫНЫП

XIX ғасырдың I-жартысындағы әдебиет. Жалпы шолу. (1 сағат)

XIX ғасырдың I-жартысындағы қазақ елінің тарихи-әлеуметтік хағдайы. Сырым Датов, Исатай Тайманов пен Махамбет Өтемісұлы, Кенесары Қасымов бастаған Ресей отаршылдығына қарсы күрес пен оның сол кезең әдебиетіндегі көрінісі туралы сипаттама

Аталған кезеңдегі әдебиеттің көрнекті өкілдерінің (Байтоқ, Жанұзақ, Мұрат, Шортанбай, Махамбет, Шернияз, Алмажан) өлең, толғау, дастандары туралы.


Дулат Бабатайұлы (2 сағат)

Қысқаша өмірбаяны. Әдебиет тарихындағы орны. «Аягөз», «Ақжайлау мен Сандықтас», «Қаршығыны қайырма», т.б. өлеңдері мен «Еспембет» дастаны. Дастандағы Еспембет бейнесі, ақынның оны жасау тәсілдері. Соғыс суретін қалай көрсеткені. Ақын шығармаларының көркемдік ерекшеліктері, өлең өрнектері мен тіл кестесі.


Махамбет Өтемісұлы (2 сағат)

Өмірбаяны. «Ереуіл атқа ер салмай», «Нарын», «Соғыс», «Ей, Махамбет жолдасым», «Толарсақтан саз кешіп», «Тайманның ұлы Исатай», «Мұнар күн», «Қызғыш құс», «Баймағамбет сұлтанға айтқаны», т.б. өлеңдері.


Шортанбай Қанайұлы (1 сағат)

Өмірбаяны. Оның шығармаларының тұтас бір кезең өмір шындығының көркем бейнесі екені. «Зар заман», «Опасыз жалған», «Бала зары», «Жыр толғаулар», т.б.


Сүйінбай Аронұлы (2 сағат)

Өмірбаяны. «Бөрілі менің байрағым», «Әділеттік орнаса», «Тезек төреге көңіл айтуы», «Жақсы мен жаманның айырмасы», «Бала Жамбылға батасы», «Үмбетәліге», т.б. өлең, толғаулары.

Айтыстары: «Сүйінбай мен Тезек төре», «Сүйінбай мен Қатаған».


Майлықожа Сұлтанқожаұлы, Қашаған Күрімжанұлы, Алмажан Азаматқызы, Мұрат Мөңкеұлы (1 сағат).

Аталмыш ақындар шығармаларында замана шындығының көрінісі, елдік, ізгілік, адамгершілік тақырыптары, сарындастық пен талант ерекшеліктері.


Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы (2 сағат)

Өмірбаяны. Қазақ әдебиетінде жазба поэзиясының негізгі қалаушыларынің бірі екені.

«Үлгі сөз», «Хал-ахуал», «Ғибратнама», «Шайтанның саудасы», «Сарыарқа кімдікі?», «Тірлікте көп жасағандықтан көрген бір тамашам» өлеңдері мен «Гүлшат-Шеризат» дастаны.


XIX ғасырдың II-жартысында қазақ әдебиет. Жалпы шолу. (1 сағат)

XIX ғасырдың II-жартысында қазақ әдебиеті мазмұндық, тақырыптық, көркемдік, түр жағынан сапалық биік сатыға көтерілгендігі. Бұл кезең әдебиетінің демократтық, ағартушылық соңы өріске бет түзеуі. Қазақтың Ыбырай, Абай, Шәкәрім есімдерімен байланысты классикалық жаңа әдебиетінің жасалуы.


Шоқан Уәлиханов (2сағат)

Өмірі мен шығармашылығы. Талантты ғалым, публицист, әдебиет зерттеуші, ер жүрек саяхатшы-географ.

Туындылары: «Ыстықкөл күнделігі», «Жоңғар очерктері», «Қазақтың халық поэзиясының түрлері», «Қашқария очерктері», орыстың аса көрнекті ақын-жазушыларымен, ғалымдарымен жазысқан «хаттары».


Ыбырай Алтынсарин (2 сағат)

Өмірі мен ағартушылық қызметі. Оның ақындық, жазушылық шығармашылығының ағартушылық-демократтык идеясымен өзектестігі. Балаларға арналған жазбаша прозалық әдебиеттің негіз⑻н салушы.

Өлеңдері: «Өнер, білім бар жұрттар», «Жаз», «Өзен», «Ананың сүюі».

Әңгімелері: «Әке мен бала», «Бақша ағаштары», «Талаптың пайдасы», «Әдептілік», т.б.


Абай Құнанбайұлы (5 сағат)

Абайдың өмірі мен шығармашылығы. Ұлы ақын, данышпан ойшыл, философ. Әлемдік әдебиет жарық жұлдыздарының бірі (150 жылдық мерейтойының 1995 жылы ЮНЕСКО тарапынан дүниежүзілік деңгейде атап өтуі).

Өлеңдері: «Ғылым таппай мақтанба», «Мен жазбайман өлеңді ермек үшін», «Өлең – сөздің патшасы сөз сарасы», «Әсемпаз болма әрнеге», «Адамның кейбір кездері», «Сабырсыз, арсыз, еріншек», «Желсіз түнде жарық ай», «Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа», «Білімдіден шыққансөз», «Өлсем, орным қара жер сыз болмай ма?»

Дастаны: «Ескендір» - философиялық мәні, көркемдігі.

Аудармалары: «Қараңғы түнде тау қалғып», «Теректің сыйы», «Татьянаның хаты», «Онегиннің хаты», «Есек пен бұлбұл», «Піл мен қанден» т.б.

Шәкәрім Құдайбердіұлы (2 сағат)

Өмірі, шығармашылық ізденістерінің кең ауқымдылығы мен алуан түрлілігі, Абайдың шәкірті әрі оның дәстүрінжаңа өрістерге бағыттап дамыта жалғастытушы екені. Ойшыл, оқымысты, философ.

Өлеңдері: «Жастарға», «Кел, жастар; біз бір түрлі жол табайық», «Насихат», «Дүние мен өмір», «Жастық туралы».

Дастаны – «Еңілік – Кебек»: Кейіпкер бейнелерін даралау шеберлігі, драмалық тартымдылығы, ізгілік-гуманистік идеяны өзек етуі.


Мағауия Құнанбаев (1 сағат)

Өмірі, шығармашыдығы, әкесі Абайдың әсерімен орыстың классикалық әдебиетін оқып, үлгі алуы. «Медғат – Қасым» - қазақ жазба әдебиетіндегі өзге халық өмірінен алып жазылған көркемдігі жоғары, алғашқы романтикалық поэма екені. Поэманың композициясы, бейне жасау тәсілдері, тілдік кестесі.


Жамбыл Жабаев (2 сағат)

Жүз жасаған Жамбылдың XIX ғасырдың II жартысындағы шығармашылығы, осы кезеңдегі өмірінен мәлімет.

Шығармалары: «Шағым», «Мөңке туралы», «Кедей күйігі», «Жамбыл мен Айкүміс», «Жамбыл мен Құлмамбет айтысы».


Әнші-сазгер ақындар шығармашылығы.

Жалпы шолу (2 сағат)

XIX ғасырдың II жартысында қазақ елінде сазы мен өлеңін қатар шығарып, теңдесі жоқ дара шеберлікпен орындайтын суырыпсалма «дала бұлбұлдары» (А.Жұбанов) – өнер жұлдыздары шоғырының пайда болуы.

Бұл топқа жататын: Біржан сал, Ақан сері, Балуан Шолақ, Жаяу Мұса, Мұхит, Әсет Үкілі Ыбырай, Естайлардың әрқайсасы әуен-сазын өзі шығарған аса көрнекті сазгер, өзі орындайтын ұлы әнші, өлеңдерін де өзі тудырған тамаша ақындар екендігі.


Біржан сал: «Ләйлім «Жанбота», «Көкек», «Жамбас сипар», т.б.


Ақан сері: «Сырымбет», «Балқадиша», «Маңмаңгер», «Жайықтың ақ түлкісі», «Ақ көйлек», «Жақсы мен жаман», «Ләйлім шырақ», «Құлагер».


Жаяу Мұса: «Сұрша қыз», «Ақ сиса», «Көгаршын», «Хаулау».


Балуан Шолақ: «Ғалия», «Желп-желп», «Кенже қоңыр», «Дікілдек».


Үкілі Ыбырай: «Гәкку», «Шалқыма», «Қалдырған», т.б.


Әсет Найманбаев: «Арғынмын, атым – Әсет арындаған», «Тоты», «Қор болмас зерек адам ақылы бар», «Адамның жасы жөнінде».

Қорытынды сабақ – жыл бойы өткенді қайталау (1 сағат)

Шығармаларды оқып талдауға – 28 сағат

Сыныптан тыс оқуға – 4 сағат

Шығармашылық жұмыстарға – 2 сағат

11-СЫНЫП


Кіріспе. XX ғасырдағы қазақ әдебиеті туралы ұғым.

ХХ ғасырдың бас кезіндегі әдебиет. Қысқаша шолу. (1 сағат)


Ахмет Байтұрсынұлы (1 сағат)

Шығармашылық өмірі, қоғамдық қызметі. «Маса», «Қырық мысал» бойынша түйіндемелік түсінік.


Міржақып Дулатов (2 сағат) Шығармашылық өмірі, қоғамдық қызметі.

«Оян, қазақ!» (1909) өлеңдер жинағы. «Бақытсыз Жамал» романы бойынша түйіндемелік түсінік.


Сұлтанмахмұт Торайғаров (1 сағат)

Шығармашылық өмірі. Өлеңдері. «Қамар сұлу» романы, «Кім жазықты», «Адасқан өмір» поэмалары. Шығармаларындағы азаматтық әуен, лирикалық сезім.

Мағжан Жұмабаев (2 сағат). Шығармашылық өмірі. Өлеңдері (лирик ақын). «Батыр Баян» поэмасы – романтикалық шығарма.


ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы әдебиет. (1сағат) Қысқаша шолу.


Жүсіпбек Аймауытов (2 сағат). Шығармашылық өмірі. «Қартқожа», «Ақбілек» романдарының мәні. Драмалық шығармалары туралы түсінік. «Шернияз» пьесасы.


Сәкен Сейфуллин (1 сағат)

Шығармашылық өмірі, қоғамдық қызметі.

Шығармалары: өлеңдері «Сағындым», «Тұлпарым», «Маржан», «Тау ішінде», Поэмалары «Кқкшетау», «Қызыл ат», прозасы «Бандыны қуған Хамит»әңгімесі, «Тар жол тайғақ кешу» романы.


Ілияс Жансүгіров (2 сағат)

Ақынның шығармашылық өмір жолы. Өлеңдері, лирик ақын. Поэмасы: «Күйші» өнер құдіретін суреттеуі. «Құлагер» ақын мен ат традегиясы – заман трагедиясы, поэмалары. Сатиралық әңгімелері «Құйрықты базар» т.б.


Бейімбет Майлин (2 сағат)

Өмір жолы, шығармашылығы. Ауыл шындығының жыршысы «Мырқымбай», «Ыбыраймыз, Ыбыраймыз» т.б. «Шұғаның белгісі» повесі сұлулық портреті. Әңгімелері «Сексен сом», «Күлпаш», «Даудың басы Дайрабайдың көк сиыры» т.б. «раушан коммунист» повесі қазақ әйелінің қоғамдық қайраткерге көтерілуі.

ХХ ғасырдың 40-60 жылдарындағы әдебиет (1 сағат). Қысқаша шолу.


Жамбыл Жабаев (1 сағат)

Шығармашылық өмірі. Өлеңдері: «Зілді бұйрық», 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс жыры. «Ленинградтық өренім» отан соғысы жылдарындағы ерлікке шақырған жыр, т.б. «Сұраншы батыр» тәуелсіздік жолындағы халық күресінің жыры.


Мұхтар Әуезов (3 сағат) Шығармашылық өмірі. «Қараш-қараш оқиғасы» повесі. Бақтұғыл бейнесінің күрескерлік ерекшелігі. Пьесаларына қысқаша шолу («Қарагөз», «Еңілік-Кебек»). «Абай жолы» роман-эпопаясы . мазмұны, қоғамдық ортасы, кейіпкерлері, Абай бейнесі, романның мәні.


Сәбит Мұқанов (1 сағат) Өлеңдеріндегі азаматтық сарын. «Сұлушаш» поэмасы бас бостандыдығы үшін күрес жыры. Романдары. «Ботагөз» 1913-1920 жылдардағы қазақ даласындағы оқиғалар шежіресі.


Ғабит Мүсірепов (2 сағат) Шығармашылық өмірі. Әңгіме шебері. «Талпақ танау». Ана туралы әңгімелері. Пьесалары, махаббат трагедиялары «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу», «Ақан сері – Ақтоқты». Романдарына шолу.


Ғабиден Мұстафин (2 сағат) Шығармашылық өмірі. Еңбек адамдарын суреттеуі. «Шығанақ», «Миллионер» повестері, «Қарағанды», «Дауылдан кейін» романдарына шолу.


Шығармаларды оқып талдауға27 сағат

Сыныптан тыс оқыған шығармалар жөнінде әңгіме – 3 сағат

Шығармашылық жұмыстарға 4 сағат


III ОҚУШЫЛАРДЫҢ БІЛІМ, БІЛІК, ДАҒДЫЛАРЫНА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР


10-сынып оқушылары:

  • әдеби шығармаларды ұлттық құндылық ретінде ұғынып, ХХ ғасыр және қазіргі заман әдебиеті үлгілерін біледі;

  • әдебиеттің дамуы, оның ерекшеліктері және ақын-жазушылар туралы мәліметтермен жұмыс істей алады;

  • ақын-жазушылардың шығармашылық өмірбаяны мен шығармашылығы арасындағы байланысты аңғарады;

  • көркем шығарманың негізгі мазмұнын, идеялық-тақырыптық мәнін айқындай алады;

  • әдебиеттің тектерін мен жанрларын, композициясын т.б. құрылымдық элементтерін аңғарады;

  • шығарманың көркемдік ерекшеліктерін түсінеді;

  • әдебиеттің өнер түрлерімен (бейнелеу, сәулет, саз, мүсін, театр, кино т.б.) байланысын түсіндіреді;

  • көркем шығармадағы негізгі ойды анықтай алады;

  • эпикалық, лирикалық және драмалық туындылардағы басты кейіпкер келбетін таниды;

  • әдебиет дамуынын тарихи-хронологиялық жүйеде қабылдай алады;

  • шығармадағы авторлық көзқарасты айқындай алады;

  • оқыған көркем туынды бойынша шығармашылық жазба жұмыстарын орындайды;

  • қосымша оқуға ұсынылатын шығармаларды өздігінен оқып талдайды;

  • көркем шығармалар негізінде қазақ халқының мәдениетін, тарихын, салт-дәстүрін, мінез-құлқын, адамгершілік құндылықтарын жүйелі аңғарады;

  • көркем әдебиет туралы ғылыми сын мақалаларды түсініп оқиды, оларды талдауда өзіндік ой тұжырымын жасай алады;

  • берілген мәтіндерді баяндалу тәсіліне қарай жүйелі жеткізе алады;

  • әдеби білімдерін ауызша және жазбаша жеткізеді;

  • әдебиеттің өзге ғылымдармен (тіл, философия, тарих, қоғамтану, психология, әлеуметтану, мәдениеттану, жаратылыстану т.б.) сабақтастығын ұғынады;

  • шығарманың құрылымын талдау дағдыларын меңгереді;

  • прозалық және өлең туындыларын мәнерлеп оқып, көркем әңгімелей алады;

  • көркем бейнелі сөздерді орынды қолданып, жазба жұмыстарын (эссе, шағын шығарма жазу т.б.) орындай алады;

  • өз бетінше қазақ тілінде оқырмандық әрекеттерді орындай алады;



11-сынып оқушылары:

  • ХХ ғасыр және қазіргі заман әдебиеті үлгілерін әдебиеттің тектері мен жанрларына сәйкес талдай алады;

  • әдебиеттану терминдері сөздіктерін, энциклопедияларды пайдалана алады.

  • көркем шығарманың негізгі мазмұнын, идеялық- тақырыптық мәнін айқындай алады; әлем елдері әдебиетімен салыстырады;

  • әдебиеттің өнер түрлерімен (бейнелеу, сәулет, саз, мүсін, театр, кино т.б.) байланысын түсіндіре алады;

  • көркем шығармадағы негізгі ойды автордың көзқарасы мен замана шындығы тұрғысынан анықтай алады;

  • эпикалық, лирикалық және драмалық туындылардағы басты кейіпкер келбетін таниды, олардың іс-әрекеттерінің өмірдегі жағдаяттарға, қоғамдық ортаның әсеріне қатысты екендігін дәйектей алады;

  • шығармадағы авторлық көзқарасты айқындайды ;

  • шығарманың көркемдік ерекшеліктерін танып, анықтайды;

  • қосымша ақпарат көздерін: сыныптан тыс оқу, электрондық оқулық, интернеттік ақпараттар, БАҚ т.б. – нақты көркем шығарманы толығырақ қабылдау үшін пайдалана алады;

  • ізденіске түсіп, сыныптан тыс және қосымша оқуға ұсынылған әдеби-көркем шығармаларды өздігінен оқиды;

  • көркем әдебиет туралы ғылыми сыни мақалаларды түсініп оқиды, оларды талдауда өзіндік ой тұжырымын жасай алады;

  • ұлттық мұра ретінде танылған үздік шығармалардың тарихи сипатын, маңызын көркемдік шындық тұрғысынан суреттей алады;

  • көркем шығарма мазмұнын әлем әдебиетінің үлгілерімен салыстыра талдай біледі;

  • әдебиеттің өзге ғылымдармен (тіл, философия, тарих, қоғамтану, психология, әлеуметтану, мәдениеттану, жаратылыстану т.б.) сабақтастығын ұғынады;

  • реферат, баяндама, пікір, аннотация, рецензия дайындай алады;

  • шығарма немесе оның ішіндегі кейіпкерлер бойынша ой толғау, пікірнама, сыни мақала жазады;

  • мазмұндама және әдеби тақырыптарға шағын шығарма жаза алады;

  • сөздіктермен жұмыс жасай алады (түсіндірме сөздік, әдебиеттану және т.б.)

  • әдебиет пәні бойынша қалыптасқан қазақ тіліндегі тілдік қорын күнделікті сөйлеу тілінде және түрлі оқу-тәрбие шараларында қолдана алады.


IV «ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ» ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ


Оқыту қазақ тілді емес мектептерде «Қазақ әдебиеті» пәнін оқытуды ұйымдастыру Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында көрсетілген талаптар бойынша жүзеге асады. Негізгі орта деңгейді аяқтаған оқушыларға «Қазақ әдебиеті» оқу пәнін оқытуда білім алушылардың бейімділіктері, қабілеттері мен жеке дара қызығушылықтары барынша ескеріледі.

Әдебиетті оқытуда тек ең танымал деген туындылармен таныстыру ғана көзделіп, ХХ ғасыр және егемен ел әдебиеті туралы қысқаша түсінік беріледі. Сол себепті 10-11 сыныптарда әдебиеттiң теориялық мәселелерi, құрамдас бөлiктерi, әдеби ағымдар мен бағыттар, әдеби көркем шығармаларды тұтас талдау жүйесi, қазiргi әдебиеттегi заманауи мәселелер, әдеби оқырмандық мәдениет, сөз өнерi және шығармашылық даму, көркем шығарманың стильдiк ерекшелiктерi тұтастай емес, әр тақырыптың өзіндік ерекшелігіне қарай талданады.

Тақырыптық жүйеге орай әдебиет теориясы мен әдебиеттану ғылымынан түсініктер беріледі. Оқытудағы мұндай әрекеттер оқушылардың негізгі мектепте меңгерген әдебиеттiң тектерi, жанрлары, көркем шығарма, авторлық стиль, авторлық пафос, көркем бейне, туындының композициясы, тiлi, құрылысы сияқты теориялық ұғымдарды жүйеге келтiрiп, тереңдете түсуіне мүмкiндiк береді.

Әдебиет теориясына аса назар аударылмайды. Себебі көркем шығармаларды әдеби-теориялық тұрғыда, көркемдік тұтастықта талдау міндеті қойылмайды. Шығармашылық тапсырмалар да қарапайым түрде беріледі. Алайда, мұндай әрекеттер әдебиеттің пәндік қызметіне нұсқан келтірмейді. Сондықтан пәнді оқытуда оның жалпы қызметі басшылыққа алынып, сөз өнері арқылы оқушыларға ұлттық құндылықтарды таныту, олардың сөйлеу шеберлiгiн арттыру міндеті алға қойылады. Әдебиеттi оқып үйрену арқылы оқушылар әлеуметтiк өмiрге бейiмделiп, қоршаған орта, замана келбетiн түсiнуге қажеттi бiлiм-бiлiк дағдыларымен қаруланатындықтан, әнді оқытуда өз ұлтының мәдениетiн құрметтеу, ана тiлiн ардақ тұту, төл әдебиетiн терең сезіммен сүйе бiлудi үйрету де назардан тыс қалмайды.

Сөйтіп, әдебиет көркем өнердiң бiр түрi ретiнде танымдық, тәрбиелiк, дамытушылық, гедонистикалық (оқушының көркемөнердi эстетикалық ләззаттану күйiн кеше қабылдауы) қызмет атқаратындықтан бұл бағдарламада көрсетiлген әдеби бiлiм мазмұны негiзгi деңгейде берiлген базалық бiлiмнiң табиғи жалғасы, бiртұтас құрамдас бөлiмi ретіндегі әдеби курс болып табылады. Түптеп келгенде, мектептің базалық деңгейінде әдебиеттi оқыту қазақ әдебиетiнiң бiртұтас жүйелi сипатын ашуға құрылып, білім алушылардың үйлесiмдi дамуына қызмет етеді. Сонымен қатар бұл пәнді оқыту оқушының коммуникативтiк құзыреттіліктерін,функционалдық сауаттылығы мен прагматикалық қабiлеттерiн жетiлдiруге де қызмет етеді.

Қорыта айтқанда, бағдарлы деңгейде «Қазақ әдебиеті» пәнін қазіргі талаптарға сай оқыту әдістемелік жүйенің өзіндік ерекшеліктерінің бірі болып табылады.





Похожие:

Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі ы. Алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы 2010-2011 ОҚу жылында
Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының Ғылыми Кеңесінің 2010 жылғы 26 мамырдағы №5 хаттамасымен ұсынылған
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім беру академиясы информатика жалпы білім беретін мектептің 7-9 сыныптарына арналған
Республикасы Білім және ғылым министрінің 09. 07. 2010 жылғы №367 бұйрығымен бекітілген
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі л. Н. Гумилев атындағы еуразия ұлттық университеті «6М011700 – Қазақ тілі мен әдебиеті (қазақ әдебиеті)»
«6М011700 – Қазақ тілі мен әдебиеті (қазақ әдебиеті)» мамандығы бойынша магистратураға түсушілерге арналған арнайы пән
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconЛ. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Ғылыми кітапхана ерлан батташұлы сыдықов библиографиялық көрсеткіш Библиографический указатель
Халықаралық педагогикалық білім беру ғылымдары академиясының, Ы. Алтынсарин атындағы білім академиясының, Қазақ Ұлттық жаратылыстану...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі л. Н. Гумилев атындағы еуразия ұлттық университеті филология факультеті
М011700-Қазақ тілі мен әдебиеті ( қазақ әдебиеті траекториясы), 6М020500-Филология: Қазақ филологиясы (қазақ әдебиеттануы траекториясы)...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі л. Н. Гумилев атындағы еуразия ұлттық университеті «6М020500 – Филология: қазақ филологиясы (қазақ әдебиеті)»
«6М020500 – Филология: қазақ филологиясы (қазақ әдебиеті)» мамандығы бойынша магистратураға түсушілерге арналған арнайы пән
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы iconС. Ж. Асфендияров атындағЫ Қазақ Ұлттық медицина университеті казахский национальный медицинский университет имени с. Д. Асфендиярова отдел резидентуры, аспирантуры, докторантуры (PhD) информация для поступающих
Жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіптік білім беру С. Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университетінде резидентурада,...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы icon050406 “Режиссура” мамандығы бойынша жоғарғы оқу орындарында білім алатын студенттерге арналған Республикалық олимпиада туралы
Жоо студенттеріне арналған Республикалық олимпиаданы Қр білім және ғылым Министрлігі және Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы icon050410 “Сценография” мамандығы бойынша жоғарғы оқу орындарында білім алатын студенттерге арналған Республикалық олимпиада туралы ереже
Жоо студенттеріне арналған Республикалық олимпиаданы Қр білім және ғылым Министрлігі және Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы icon050412 “Оператор – өнері” мамандығы бойынша жоғарғы оқу орындарында білім алатын студенттерге арналған Республикалық олимпиада туралы
Жоо студенттеріне арналған Республикалық олимпиаданы Қр білім және ғылым Министрлігі және Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер...
Ы. алтынсарин атындағЫ Ұлттық білім беру академиясы қазақ Әдебиеті оқу бағдарламаcы icon050413 «Кескіндеме» мамандығы бойынша жоғарғы оқу орындарында білім алатын студенттерге арналған Республикалық олимпиада туралы ереже
Жоо студенттеріне арналған Республикалық олимпиаданы Қр білім және ғылым Министрлігі және Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер...
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kze.docdat.com 2000-2014
При копировании материала обязательно указание активной ссылки открытой для индексации.
обратиться к администрации
Документы