«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені icon

«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені



Название«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
страница7/9
Дата конвертации13.04.2013
Размер2,14 Mb.
ТипДокументы
источник
1   2   3   4   5   6   7   8   9
2. Қазақ этнопедагогикасындағы қазақтың ұлттық философиясының рөлі. Әр ұлттың өзіне тән тіршілік кәсібі, тарихы мен мәдениеті бар. Мәдениет сөйлеу тілінен, ойлау жүйесінен айқын көрініс табады. Сондай-ақ ұлттық мәдени ерекшелік сол халықтың өмір сүру тәсілінен, әдет-ғұрпынан, салт-санасы мен дәстүрінен өзекті орын алады. Қазақ халқының ұлттық философиясы ой толғаныс қазынасына (ұлттық психология), ұрпақ тәрбиелеу тәсілдеріне (этнопедагогика), салт-дәстүр ерекшелігіне (этнография) тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда қазақ халқының бойына туа біткен ұлттық психологиялық қасиеті философиялық ойлау жүйесінің негізі болып табылады. Қазақтың ұлттық философиясының ерекшелігі біріншіден, ол тұспалдап, мақалдап, мақамдап, тақпақтап сөйлеу, жыр, терме, толғау, айтыс өнері арқылы көзге көріну. Екіншіден, танымдық, яғни ата мекен, ел-жұрт, т.б. мәселе жөніндегі көзқарасы. Үшіншіден, ана тіліне, сөз өнеріне ерекше ден қойып, жоғары баға беруі. Төртіншіден, ұлттық базисі болып есептелетін көшпелі өмірімен, мал шаруашылығымен тығыз байланыстылығы. Қазақ философиясы қазақтың әлемді сезінуінің мәнін анықтайтын дүниетаным. Ол қазақ этнопедагогикасы мазмұнының дүниетанымдық бағытын қалыптастыруға әсер етеді.Қазақ фольклорындағы философиялық ойлар халық даналығының жетістігі деп саналады. Онда философиялық, диалектикалық әдістер толық жүзеге аспаса да, өмір сүрген қоғамда халықтық ой-сана қалыптасады. Қазақ философиясының ерекшеліктері көбінесе салт пен дәстүрде, рухани мұра мен адамдардың мінез-құлықтарында басым қолданылады. Табиғи ортаны өзгертудің пайда болуы философиялық көзқараста адамның айқын мақсатты қызметін, мақсат қою факторын өмірге келтірді, ұлттық дүниетанымы пайда болды. Қазақтың ата тегі мәдениетіне назар аудару ондағы этнос менталитеті ұғымын түсінуге мүмкіндік берді. Бұдан қоғам мүшелерінің барлығына қатысты және жекелік деңгейде көрінетін, қоғамда ұжымды түрде қалыптасатын ойлау мен психика құрылымын ұғынамыз. Менталитет ғылыми мінез-құлық пен әдет-ғұрыптар жиынтығы негізінде бағдар таңдауын талап етеді. Табиғи және әлеуметтік өмірді тікелей бейнелеу, дүниенің құрылымы, оның жасырын күштері туралы тұрпайы түсінік бұл қазақ философиясының бастапқы кездегі деңгейі еді. Қазіргі кезде тарихи-философиялық ғылымның көптеген халықтардың философиялық мұраларын зерттеген тәжірибесі ұлттық философияның қалыптасуы мен дамуы, бағыттары жинақталған жалпы ойларды тұжырымдауға кең мүмкіндіктер береді. Қазақтың ұлттық философиясында қоғамдық ой үш кезеңнен қоғам, қоғамдастық, қоғамдық пікірден өтті. Қоғамдастық- бұл өзінше бір тарихи институт, оның пайда болуы арқылы қоғам өз мәніне ие болуға қабілетті деп қарау керек. Табиғи және әлеуметтік өмірді тікелей бейнелеу, дүниенің құрылымы, оның жасырын күштері туралы тұрпайы түсінік бұл қазақ философиясының бастапқы деңгейі еді. Қазақ философиясы қазақ халқының мәдени жетістіктерінің негізгі бөлігі және заңды жалғасы. Қазақтың ұлттық философиялық ойының ерекшелігі - оның шынайы патриотизмін, халқына сүйіспеншілігін, оның бақыты, мүддесі және болашағы үшін күресуге дайын және оған жету жолдарын өз қадерінше анық, жан-жақты көрсете білуі дер едік (М.Жұмабаев). Аса маңызды философиялық категориялардың бірі - уақыт ұғымы болып табылады. Қоғамның біртіндеп дамуымен, тайпаның тарихи жадында қалған жекеленген құбылыстар мен белгілі бір оқиғаларға байланысты адамдардың уақытты сезінуі ояна бастады. Жұт, аштық, оба, мал індеті, соғыс, т.б. табиғи және стихиялы апаттар адамдар санасында өз ізін қалдырып, белгілі бір уақыт қарқынының анықтамасы ретінде қызмет атқарды. Уақытты түсінушілік жекеленген адамдар үшін ғана мәні болғанымен, әлемдік жаратылыстың өтпелі компоненттерімен берік байланыста болды. Ол туралы Л.Н.Гумилев «Халықтың әл-ауқат жағдайын анықтайтын, классификация үшін аса ыңғайлы индикатордың бірі этникалық сананың уақыт категориясына қатыстылығы болып табылады,»- деп жазды. Уақыттың ең бірінші бағдары ауа райы болды. Жуанның жіңішкеріп, жіңішкенің үзілер кезі – қыстың соңғы күндерінен соң көктемгі алғашқы көкке ілігу мен қайта түлеу өзгеріс әкеледі. Көктемгі күн мен түннің теңелуімен Жаңа жыл – Наурыз келеді. Осыдан барып «шөптің көгі» уақыттың обьективті критерийі болып табылады. Бұл көктемгі-күзгі науқанға, қыстаудан жайлауға шығу, осы көш жолындағы көктемгі және күзгі маусымға байланысты әр түрлі мейрамдардың тууына негіз болды. Ежелгі түріктер мен қазақтың ата тегі осылайша өзінің табиғатпен етене жақындығы мен ұқсастығы арқасында табиғат құбылыстары күнтізбесін – фенологиялық календарды қолданды. Бұл қазақтың ата тегінің этнос ретінде табиғатты біртұтас және өзіне өте жақын деп танығандығын көрсетеді. Дәл осының өзі «халық – адам – табиғат» қатынасын мейлінше толық және адекватты көрсететін болмыс қисыны. Шаруашылық қызметтің өсуі циклдік күнтізбеге көшуге мәжбүр етті. Оның құрамына жеті күндік апта, төрт апталық ай, он екі айлық жыл және он екі жылдық мүшел циклдері кірді. Бір цикл айналымына сыймайтын оқиғаларға уақыттың «тірі хронология» стилі қолданылды. Түрік қағанатының құрылуымен ұзақ жыл санау әдісіне көшті, бұл атау түріктердің тіршілік кеңістігі ұлғаюына, батысқа және шығысқа бағытталған экспансиясы артуына байланысты болды.Кеңістік - сандық өлшем ретінде өз шамасын талап етеді. Өлшем саласына жататын мөлшер ұғымы ежелгі түріктерде екі мәнге ие болды. Бұл тұрғыда қазақтың ата тегінде мөлшер – сапа ұғымын алдын ала қолдану негізінде сан категориясының жалғасы болып табылады. Мөлшердің түп-төркінін түсіну жеке адамға мөлшердің ішінде сапалық шамаластық бар екенін, бір сапаның сандық өлшемдері өзара байланысты екендігін, яғни заттың, құбылыстың ішінде сандық өлшемдер арасында өзара қатынастық болатынын көрсетеді. Қазақтың ататегі үшін қарапайым жер өңдеуден көшпенділікке, одан кейін жартылай көшпенді мал өсіру кәсібіне ауысу материалдық мәдениеттің жаңа формасын іздеуден көрінді. Бұдан қазақтың ата тегі болмыс дүниесін – сапаның, кеңістіктің, уақыттың, мөлшер мен форманың тікелей нұсқаларын мейлінше жақсы игергенін көреміз. Қорыта келгенде, мәдени мұраның халықтық психология мен тәлім-тәрбие сипатын тануда өзіндік орны бар. Әрбір этностың, халықтың өзіне тән ұлттық психологиясы, мінез-құлқы, этикасы, эстетикалық талғамы, моралдық, т.б. ерекшеліктері болады. Қазақтың халық педагогикасының болашақ ұрпақтың дүниетанымдық көзқарасын дамытудағы маңызы ерекше.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

  1. Қазақ этнопедагогикасының көздеріне не жатады?

  2. Қазақтың ішкі этникалық құрылымы неден тұрады?

  3. Халықтық педагогикада ұрпақтар сабақтастығы қандай рөл атқарады?

  4. Халық педагогикасының тарихи тәрбиелік мәні қандай?

  5. Ұлттық философия қазақ ұлтынан қалай байқалады?

  6. Қазақтың халықтық философиясының қандай элементтерін білесіз, мысал келтіріңіз?

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

  1. Гумилев Л.Н. Ритмы Евразии: Эпохи и цивилизации. – М.,1993.

  2. Есімов Ғ. Сана болмысы. Саясат пен мәдениет туралы ойлар. – А.,1994.

  3. Ә.Қоңыратбаев, Т.Қоңыратбаев. Көне мәдениет жазбалары. А.: Қазақ университеті, 1991.- 400б.

  4. Этнопедагогика және этнопсихология. Абай Құнанбаевтың 150-жыл толуына арналған ғылыми-әдістемелік жинақ. – А., Республикалық баспа кабинеті, 1995.-137б.

  5. Табылды Ә. Қазақ этнопедагогикасы және оқыту әдістемесі. – А.: Білім, 2004.- 288б.

  6. Кожахметова К.Ж. Казахская этнопедагогика: методология, теория, практика. – А., 1998.

14-тақырып. Этномәдени білім беру

Жоспар

1.Этномәдени білім беру туралы түсінік

2. Қазақстан халқының этномәдени қызығушылықтарын тарату

1.Этномәдени білім туралы түсінік Қазіргі қоғам мен адамзат дамуының интенсивті жаһандық даму кезеңіндегі өзекті мәселелердің бірі этномәдени тұлға тәрбиесі. Еліміз егемендік алған кезеңдегі білім-тәрбие саласындағы қазақстандық мектеп моделін жасау белгісі және елімізге сай азамат тәрбиесі туралы Білім Заңында “Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау” – деп жазылған. Білімнің құндылығы туралы халықтық педагогикада, соңғы кезде этнопедагогикада көп мәліметтер бар.Соның ішінде ХVII ғасырда өмір сүрген мұсылмандарың алғашқы төрт халифасының бірі Әзірет Әліге «Білім артық па, байлық артық па?» деген сұрақ қойғанда , білімнің артықшылығы жайлы он дәлелмен былай жауап қайтарған екен: 1.Білім артық, өйткені ол Пайғамбардан қалған мирас, байлық- бақылдардан қалған мұра.2. .Білім артық,,өйткені ол сені бағады, байлықты сен бағасын. 3. .Білім досыңды көбейтеді, байлық дұшпаныңды көбейтеді.4. Білім іздей берсең, көбейеді, оны жұмсағанмен азаймайды. Байлық- жұмсасаң азаяды, білімнің артық болатыны осыдан.5. Білім артық, оны ұрыдан сақтаудың керегі жоқ, ал жиған дүниеңді ұрылардан күнде қорғау керек.6. Білімің көп болса, сені құрметтейді, байлығың көп болса, қызғанады, білімнің артық болатыны сол. 7. Білім артық, білімің көп болғанымен есеп-қисап жүргізбейсің, байлығыңа ұдайы есеп жүргізіп отыруың керек. 8. Білім қанша көп болса да, іріп-шіріп бүлінбейді, дүние- мал бүлінеді.Сондықтан, білім артық. 9. Білім артық, ол жаныңды байытады.Байлық жан-дүниеңді шектейді,өзіңді тура жолдан тайдыруы мүмкін. 10. Білімді адам орнымен сөйлейді, мәдениеті артады.Байлығы мол адам оған мас болып, мақтанады,астамшылық көрсетеді, сондықтан білім артық.

Қазақстан Республикасы “Этномәдени білім беру тұжырымдамасында” жас ұрпақты ұлттық құндылықтар арқылы ұлтжанды етіп тәрбиелеу қажеттігі ерекше атап көрсетілсе, “Білім туралы” Заңда “Білім беру мекемелерінде тәрбиелік бағдармалар этномәдени элементтермен толықтырылады”,- деп нақты анықталған. Оқушыларға этномәдени білім берудің теориялық негіздері, этномәдени білім берудің жайы мен практикасы, оларға этномәдени білім беруді жүзеге асырудың жолдары Ж.Наурызбайдың “Ұлттық мектептің ұлы мұраты” және “Этномәдени білім” атты еңбектерінде көрініс тапқан. Қазақ мектептерінде оқушыларға этномәдени білім берудің мазмұнын қазақ этнографиясы, қазақ этнологиясы, қазақ этнофилософиясы, қазақ тарихы, қазақ этнопедагогикасы ғылымдары құрайды. Ал бұл ұлттық ғылымдар туралы әдебиеттер соңғы 10 шақты жылда ғана шыға бастады. Мысалы, А.Қасабеков пен Ж.Алтаевтың “Қазақ философиясы”; Ж.Артықбаевтың “Қазақ этнографиясы”; “Этнология және этнографиясы”; С.Қасимановтың “Қазақ халқының қол өнері”; Х.Арғынбаевтың “Қазақ отбасы”; ал ғалым- педагогтарымыз Қ.Жарықбаев пен С.Қалиевтің “Қазақ тәлім-тәрбиесі”; С.Қалиевтің “Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері мен тарихы”; Ә.Табылдиевтың “Қазақ этнопедагогикасы”; З.Әбілованың “Этнопедагогика оқулығы”, т.б. еңбектер жарық көрді. Этникалық – мәдени білімнің негізгі бөлігі – оқыту. Оқушылардың бірнеше тіл үйренуге деген қызығушылығын арттыру бүгінгі мектептің көкейкесті мәселесі болып тұр.Осы ретте біздің еліміздегі көп тілді тұлғаны тәрбиелеудегі қазақ– түрік лицейлерінің тәжірибесін келтіруге болады. Шет тілдерін үйренудің негізі жетінші сыныпта қаланады. Ол үшін оқушының тілді тез әрі терең меңгеруі үшін материалдық-техникалық жағдайлар жасалған. Тіл үйрету үрдісі тіл дамыту, практикум, грамматикалық болып үш топқа бөлінеді.

^ 2. Қазақстан халқының этномәдени қызығушылын жүзеге асыру. Қазақстан Республикасы барлық халықтардың мәдени мұраларын сақтап, қорғайды, мәдениеттердің теңдігін және әрбір халықтың өз мәдени ерекшелігін орнықтыру, сақтау және дамыту құқығын қамтамасыз етеді. Кез келген ұлттық мәдениеттің міндеті – байланыстарды үзбей, қайта оларды кеңістік пен уақыт тұрғысынан кеңейту, өркендетіп дамуы” деп жазылған. Осыдан мәдениет деген ұғымның ауқымы, өте кең деп айтуға болады. Оған рухани түсініктер ғана емес, адамзат қолымен жаратқан заттай айғақтар да кіреді. Осыдан болар, мәдениетті материалдық (құрал-жабдық, үй-жай, киім-кешек, көлік т.б.) және рухани (таным-түсінік, әдет-ғұрып, тәрбие, өнер, ғылым-білім, оқу-ағарту, саясат, этика, эстетика, әдебиет, өнер, дін, философиялық құқық т.б.) деп жіктеу де орын алып келеді. Қазақстанға әр жылдарда 800 мыңға таяу немістер, 18,5 мың корей отбасы, 102 мың поляк, Солтүстік Кавказ халықтарының 507 мың өкілдері зорлықпен көшірілді. Қырым татарлары, түріктер, гректер, қалмақтар мен басқа да халықтардың өкілдері Қазақстанға өз еркімен келген жоқ. Халықтардың күштеп көшірудің салдарынан республика халқы 1 миллион 500 мың адамға көбейді. Соғыс кезінде Қазақстанға 350 мың адам көшірілді. Тыңға 1,5 миллион адам келді, ал жабық әскери нысандар мұның үстіне 150 мың адамды қабылдады. Осының бәрі басқа ведомстволардың (мекемелердің) жұмыс күшін “ұйымдастырып жинауы” мен республикамызға өз бетімен көшіп келгендерді есептемегеннің өзінде осындай сипат алды. Соның нәтижесінде ғасырдың басынан бері ғана Қазақстанға 5 миллион 600 мың адам көшіріліп қондырылды, соның ішінде жер аударылғандар мен көшірілгендерді есептемегенде, 3,5 миллион адам соңғы 40-50 жылдың ішінде келді. Екінші жағынан алғанда, сталиндік қылмысты коллективтендірудің қасіретті салдарынан бір жарым миллионға таяу қазақтар қаза тапты. 1930-1932 жылдары 1,3 миллион қазақ КСРО-дан шет елдерге оралмастан көшіп кетті. Қазақстан халықтары үшін жаппай жазалау саясатының қасіретті сипатын көрсететін екі деректі келтірейін. 1930 жылы республикада 5 миллион 873 мың адам тұратын. Сонша адам осында көшірілді. Ал 1933 жылға қарай халықтың саны 2 миллион 493 мың адамға кеміп кетті. Бүгінгі таңда республикада бірнеше ұлт тілінде газет шығарылады. Телестудиялар Қазақстан халықтарының 12 тілінде және радиостанциялар 6 тілінде хабар береді. Мұның өзі ұлттың өзін-өзі көрсетуі мен өркендеуінің ақпараттық кеңістігін құру үшін салиқалы негіз болып табылады. Сондай-ақ, ұлттық балабақшалар, мектептер ашылуда. Республикада мектепке дейінгі тәрбие беру мекемелерінде 7 ана тілінде 426 мың, ал жалпы білім беретін мектептерде – 3 миллионнан аса бала оқытылып, тәрбиеленеді. Аз ұлт өкілдерінің 106 мың баласы өз ана тілін дербес пән ретінде оқып үйренеді. Павлодарлықтардың ізгі де пайдалы бастамасын атап көрсетуге болады. Мұнда 500 оқушыға арналған ұлттық жаңғыру мектебі ашылған, онда оқу және тәрбие беру ісі этностық топтардың 9 тілінде жүргізіледі. Осының бәрі 90 жылдардың бас кезінде Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың республиканың барлық ұлттық мәдени қозғалыстарын бір ұйымға – Қазақстан халықтары Ассамблеясына біріктіру туралы идея айтқан болатын. Бұл алдымен алғы шарты жасалып, кейін Кеңес Одағы құлаған қиын-қыстау жылдар еді. Этномәдени тұлғаны тәрбиелеуді жетілдіруде ескеретін мәселелер: Ұлттық этнопедагогикаға негізделіп оқу-тәрбие моделін құрушы әрбір ұжым мен педагогтың тәрбие бағдарламасының ұстанымдарын басшылыққа алу. Ұлттық мектептерде этномәдени тәрбие мазмұнының тек қолданбалы білім аясында тұйықталып қалмауы, ұлттық құндылықтарды бойына сіңіре отырып жалпы адамзаттық құндылықтарға талпындыру, іздену мен шығармашылыққа бағыттау.

Өзін бақылауға арналған тапсырмалар мен сұрақтар

1.Этномәдени білім ұғымының мәнін анықтаңыз.

2.Қазақстан халқының Ассамблеясының негізгі міндеттері туралы не білесіз?

3.Ғалым-зерттеуші Ж.Наурызбайдың ұлттық білім туралы көзқарасы қандай?

Пайдаланған әдебиеттер

1. Наурызбай Ж.Этномәдени білім.Алматы.Ғылым, 1996

2.Антология педагогической мысли Казахстана/ Сост. К.Б, Жарикбаев, С.К.
Калиев. - Алматы, 1995.- 512с.

4.Молдағалиев Б.Ұлттық қатынастар.Сөздік.-Орал,2003,-38б.

15-тақырып. Қазақ этнопедагогикасының мазмұны

Жоспар

1 Толымды тұлғаны тәрбиелеу

2. Қазақ этнопедагогикасындағы тәрбиенің мазмұны

^ 1.Толымды тұлғаны тәрбиелеу. Бүгінгі таңда қоғамның ең жоғары құндылығы – Адам. Қазақстан Республикасында жүріп жатқан экононмикалық, әлеуметтік, демократиялық өзгерістердің бәрі сол адам үшін, оның қайта түлеуі және игілігі үшін жасауда. Міне осы орайда ұлттық салт – дәстүрімізді білу, өзімізді – өзіміз танып, өзгелерге таныту бүгінгі қоғам сұранысына лайық ұлттық қасиет сапалары жоғары, ғасырлар бойы жалғасқан мол халықтық мұраны өз бойына сіңірген кемелденген толыиды адам тәрбиелеу мәселесі күн тәртібіне қойылып отыр. Тарымы тереңге тартқан тарихымызды педагогикалық тұрғыдан таразыласақ, адам тәрбиесі ұлы ғұламалардың еңбектерінде әр қырынан зерттеліп отырған мәлім.Осы тұрғыда Абай педагогика мәселесіне арнайы еңбек жазбаса да, педагогтік қызыметпен тікелей айналыспаса да жастарды тәрбиелеу жөнінде терең аса құнды пікірлер айтқан. Кемелденген толымды адам туралы, оның жан дүниесі туралы Абайдан артық айтқан ешкім жоқ. Сондықтан толымды адам келбеті оның тәрбиесі оның тәрбиесі туралы Абайға сүйенеді жөн көрдік. Абайдың рухани әлемі, оның негізгі зерттеу объектісі – адам. Ол адамның мінез – құлқын, адамгершілік ізгі қасиеттерін тәрбиелеуді өмір бойы басты идея етіп ұстап, кісілік тұрғыдан жетілдіру қажеттігін айқындаған. Осы тұрғыдан келгенде Абай өзінің бүкіл шығармашылығын жастарға «адам бол», «қатарыңнан қалма» деген философиялық, педагогикалық, психологиялық көзқарасында адамгершілігі мол адам қоғамға ең пайдалы адам деп тұжырымдалған. «Тегінде адам баласы, адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез, деген нәрселермен озбақ» деген сөзі толымды адамның адамшылығының алды ар, ақыл, мінез екенін көрсетеді. Абайдың айтуынша адамгершілігі мол адам батыл ержүрек болуға, қорқыныш дегенді білмеуге, оқу – білім, ғылым негіздерін меңгеріп, алдына қойған мақсатына жетуге талапты болу деп есептеген. Кемел адамның маңызды бір мүмкіндігі – өзі мен айналадағы дүниені өзгертуге бейімделгенінде. Адамның кемелденуі оның өскен ортасына да байланысты болады. Бұл туралы ұлы Абай «Адам баласын заман өсіреді, кім де кім жаман болса, оның өзінің замандастарының бәрі виноват» деп тәрбиесінің рөліне үлкен мән беріп, әркім өзін – өзі жүйелі түрде тәрбиелеп отыруы керектігіне айрықша көңіл бөлген. Абай кемеліне жеткен толымды адам, ол «сегіз қырлы, бір сырлы сарбаз адам», «толық адам» деп «Адам деген даңқым бар» дей келе Абай адам болуға талпынған жас ұрпақтың алғашқы қадамы неден басталу керек дегенге «Қашан бір бала ғылым, білімді махаббатпен көксерлік болса, сонда ғана оның аты адам болады» деп жауап береді.

Не болмаса, «Әуелде бір суық мұз – ақыл зерек»,

Жылатқан тұла бойды ыстық жүрек.

Тоқтаулылы, талапты, білсең керек,

Бұл қайраттан шығады білсең керек.

Ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұста,

Сонда толық боласың елден ерек» - деп толымды, кемелденген адам үлгісін ұсынады. Адамның толымды адмашылық жағын көре білу және дамыту ақылы, білімді адамды жоғары бағалау, өмірінің аяғына дейін адам болып дұрыс қартаю, өз халқына қажымай - талмай қызымет ету, бүкіл адамзатты сүю және құрметтеу бүгінгі таңдағы басты мәселенің біріне айналуда. Ұлы ғұлама адамды кісілік қалыпқа жеткізіп қалыптастыратын қоғам, уақыт, дәуір талабы екенін жақсы білген. Сондықтан да «Адам ата – анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, танып, ескере дүниедегі жақсы, жаманды таниды – дағы, сондайдан білгені, көргені, көп болған адам білімді болады» - деп ой түйіндейді. Сондықтан тәрбие адамғаәсер етіп оған кісілікті қалыптастырады деп білген. Тәрбие арқылы адамға туа берілетін қасиеттер дамып қана қоймай, оның ақылына да, адамгершілігіне де, парасаттылығына да, еңбекқорлығына да, өзіне деген сеніміне де әсер етіп, оларды жетілдіруге болады деп есептеген.

Кемелденген толымды адам тәрбиесі мектептің тәрбие жүйесіне байланысты. Мұнда нарық экономикасының сұраныстарынан туындаған талаптар жасөспірімнің көп жағдайда өзін – өзі билей алуымен, өзін – өзі дамытумен, өзін – өзі жетілдірумен, өзіне – өзі бұйрық бере алатын, өзіне – өзі сын көзіме,н қарай алатын қасиеттерінің жетілуімен сабақтастықта айқын көрінеді. Мұның өзі арнайы ұйымдастырылған жүйе белгісінде тәрбие тар шеңберінде емес қазіргі қоғамның планетарлық өркениеттілік сипатынан туындайтын нарық қатынасы, бизнестік -қатынастарға негізделген және халықаралық ұлттық мәдени қарым – қатынастар ұлттық, аймақтық және әлемдік деңгейде жүргізілуі талап етіледі. Бұл тәрбиелік жүйе кәсіби біліктілікті жоғары педагог, мұғалімдердің оқу – тәрбие процесін, тәрбиелік мақсаттағы іс – әрекеттерін барлық деңгейде жаңа ғылыми бағытта қайта қарау, жетілдіру және тәрбие технологиясын пайдаланатын педагогикалық материялды жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде «ашық қоғам жағдайына сай өзара ынтымақтастық негізінде құрумен алдындағы азаматтық, мамандық жауаптылығымен айқындалады». Сонымен толымды кемелденген тұлға дегеніміз – білімді де білікті, бірнеше тілді меңгерген, өзгемен араласуға, яғни қарым – қатынас жасауға икемді, еңбек етіп, өзін ұдайы жетілдіріп отыруға ұмтылысы бар, ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды қадірлейтін, өзін – өзі көтере алатын, адамгершілік қасиет – сапалары дамыған, ұлттық салт – дәстүрді, өз ұлтының тарихын меңгерген, іскерлігі, тәрбиелігі тоғысқан әмбебап адам.

^ 2. Қазақ этнопедагогикасы тәрбиесінің мазмұны. Қоғам да және адам да мәдени ортада ғұмыр кешекді Әрине жоғары деңгейлі мәдени ортаның қалыптасуына әр елдің тарихи – мәдени дамуы тікелей әсер етеді. Бала тәрбиесіне оның өмір сүріп отырған әлеуметтік – мәдени жағдайлары тікелей әсер етеді. Тәрбие оның ішінде бала тәрбиесі міселесін шешуде ұлты болмысының мәні адамдардың ұлттық келбеті ұлттық қатынастар, ұлттық сана – сезім бейтарап қала алмайды. Ұлттық сана – сезім астарына хаықтың мінез – құлқын, менталитеті, рухани дүниесін айқындайтын құндылықтар барлығы белгілі. Ал жаңа заман талабы – бейімділік, іскерлік, адамгершілік негізінде ұлттық жан дүниесін жаңғырту болғандықтан, демократиялық өзгерістер мен нарықтық қатынастарды қабылдау халқының даму деңгейіне де байланысты. Ұлттың ұлт болып сақталып қалуы ұлттық болмыспен айқындалады. Ал ұлттық болмыстың түп қазығы - ол барлық құндылықтардың, наным – сенімдердің, ұлттық әдет – ғұрып, салт – дәстүрлердің, білім мен мәдениеттің, тілдің дамуымен шешіледі. Қазақ этнопедагогикасы ұлттық ерекшеліктермен ғасырлар бойы қалыптасып, салт – дәстүрге, әдет – ғұрыпқа айналып кеткен тәлім – тәрбие істерінің мән – жайын әлеуметтік өмір шындығымен байлансытыра іздестіреді. Қазақ халқының басқа халықтардан бір ерекшелігі – көркем сөзге, шешендік өнерге құрметпен қарау, мақал – мәтелдерді қолдана отырып, шебер сөйлеу, белгілі бір ойды тиянақты, қысқа да нұсқа жеткізу.

Өзін бақылауға арналған тапсырмалар мен сұрақтар

1.Абай Құнанбаевтың 38 қара сөзіндегі «Толымды адам» тұжырымдамасының үлгісі.

2.Қазақ этнопедагогикасының мазмұнын талдай отырып, мысалдар келтіріңіз.

3.Қазақ этнопедагогикасындағы отбасы тәрбиесінің ерекшеліктерін атаңыз.

Пайдаланған әдебиеттер

  1. Сочинения Абая. Алматы, 1994.

  2. Жарыкбаев К.Б., Калиев С.К. Антология мыслей, мнений о воспитании в казахском народе. -Алматы, Рауан, 1998.

  3. Казахские пословицы и поговорки (сост. Смайлова А.Т., Алматы,2002).

  4. Оразбекова К.А. Научно-педагогические основы воспитания личности. Алматы, 2000.

  5. Толеубекова Р.К., Е. Жуматаева. Этнопедагогика (учебное пособие). Павлодар, 2007.

Семинар, практика, зертханалық және студиялық сабақтардың жоспарлары

1- тақырып. Этнопедагогика – педагогика ғылымының құрамдас бір бөлігі

Жоспар

1.Этнопедагогиканың заңдылықтары мен негізгі қағидалары.

2. Халықтық педагогика көздері

2-тақырып. Педагогикалық мәдениет және халықтың рухани дамуы

Жоспар

  1. Педагогикалық мәдениет туралы түсінік.

  2. Халық – педагогикалық мәдениетті жасаушы

3- тақырып. Халықтық педагогикадағы кемел адам үлгісі

Жоспар

1. Кемел адам қасиеттерінің жалпыадамзаттық сипаттамасы

2.Кемел адамды тәрбиелеу жолдары

4- тақырып. Халықтық педагогиканың негізгі құралдары (мақал-мәтелдер, жұмбақтар)

Жоспар

1.Мақал-мәтелдердегі еңбексүйгіштік тәрбие

2. Мақал-мәтелдердің айтылу формалары

5-тақырып. Ән – халықтық педагогиканың құралы

Жоспар

1. Жасөспірімдер мен жастар әндері

2.Жоқтау және олардың тәрбиелік мәні

6- тақырып. Халықтық педагогикадағы ертегілер

Жоспар

1.Ертегілердегі педагогикалық идеялар.

2. Халық ертегілерін тәрбиелеуде қолдану

7-тақырып. Халықтық тәрбиенің факторлары

Жоспар

1. Еңбек және өнер - халықтық тәрбиенің факторы

2. Халықтық тәрбиедегі дәстүрлер

8-тақырып. Ежелгі жазба мұралардағы халық тәрбиесі

Жоспар

1.А.С.Макаренко және халықтық педагогика

2.В.А.Сухомлинскийдің тәжірибесіндегі халықтық педагогика

9-тақырып. Қазақ этнопедагогика-сының алғашқы бастаулары

Жоспар

1.Қорқыт Атаның ізгілік, достық, болашақ жайлы айқан даналық сөздері

10-тақырып. XV-XIX ғасырлар кезеңіндегі Қазақстандағы этнопедагогика мен ұлттық тәрбиенің дамуы

Жоспар

1. Өскелең ұрпақ тәрбиесіндегі қазақ этнопедагогтарының жалпыадамзаттық құндылықтар мен ұлттық идеялары: Ш.Құдайбердиев, А.Байтұрсынов, М.Дулатов, Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев, М.Әуезов, т.б.

11 тақырып Қазақстандағы педагогикалық ойлар

Жоспар

1.Қазіргі жаңа кезеңдегі этнопедагогика ғылымын дамытудағы ғалымдары: Г.Волков, А.Измаилов, Қ.Жарықбаев, С.Қалиев, С.Ұзақбаева, Қ.Қожахметова, Т.Табылдиев, Р.Төлеубекова, т.б

12- тақырып. Қазақ этнопедагогика-сының теориялық негіздері

Жоспар

1.Қазақ этнопедагогикасының негізгі қағидалары

2. Қазақ этнопедагогикасының заңдары мен заңдылықтары

13- тақырып. Қазақ халық педагогикасы қазақ этнопедагогика-сының негізгі көзі

Жоспар

1.Этникалық тәрбие этникалық мәдениеттің бір бөлігі.

2.Қазақ этнопедагогикасының тәжірибесі

14-тақырып. Этномәдени білім беру

Жоспар

1. Этномәдени білім беруді ендірудің негізгі қағидалары.

2. Көптілді тұлғаны тәрбиелеу

15-тақырып. Қазақ этнопедагогика-сының мазмұны

Жоспар

1.Қазақтың халық педагогикасындағы отбасы тәрбиесі

2.Қазақтың халық педагогикасында тәрбиеленушінің жас және жеке ерекшеліктерін ескеру



Білім алушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыру және басқаруға арналған материалдар:

  • СОӨЖ-на арналған тапсырмалар;

  • СӨЖ-на арналған тапсырмалар;
СОӨЖ-на арналған тапсырмалар

1. Этнопедагогиканың мазмұны мен мәні /2 сағ

  • Этнопедагогика ғылымының нысанасы халықтық педагогика

  • Этнопедагогика ғылымының мазмұндық бағыттары.

  • Этнопедагогика ғылымының көздері. Пікірталас

2.Халықтық философия, оның ұлттық сананы айқындаудағы дүниетанымдық бағдары. Реферат /2 сағ

3. Халық педагогикасындағы кемелденген адам мұраты (идеалы)/2 сағ

  • Кемелденген адам жайлы ғұлама ойшылдардың ой-тұжырымдары.

  • Абайдың «Адам бол» тұжырымдасы.

4. Халық тәрбиесіндегі ұлттық құндылықтар. Толымды, кемелденген адам моделін құрастыру/ 2 сағ

5. Мақал-мәтелдер, нақыл сөздердің философиялық ой-түйіндері./ 2 сағ

Жұмбақтар мен жаңылтпаштардың балалар тәрбиесіндегі дүниетанымдық рөлі. Тәрбиенің түрлеріне байланысты мақал-мәтелдерді жүйелеп кесте құрастыру.

6. Халықтық педагогикадағы ән-жырлар – халық ауыз әдебиетінің қайнар көзі. Реферат/2 сағ

Қиял-ғажайып ертегiлерiндегi ойлардың бүгiнгi ғылыми-техникалық прогреспен байланысы. 7.Халықтық тәрбиенің факторлары /табиғат, ойын, сөз өнері, іс, қарым-қатынас, дәстүр, тұрмыс, өнер, дін, мұрат/ . Ғылыми баяндама /2 сағ

8. Славян халықтарына ортақ қандай салт-дәстүрлердi бiлесiңдер? Олардың мазмұны мен тәлiмдiк мәнiне талдау жасаңдар. Талдау. /2 сағ

9. Ж.Баласағұни өнер-бiлiмнiң қандай қызметiне ерекше мән берген? Топтық тапсырма

10. Ұжымдық талқылау:

1.Асанқайғы не себептi “Жерұйықты” iздеумен болды?

2.Шалкиiз жыраудың ерлiгі неде?

3.Бұқар жыраудың басты тiлектерi туралы түсiнiгiңiз қандай?

4.Төле би, Қазыбек би, Әйтеке билердi неге әдiлдiктiң символы деймiз? Еңбектерiнен мысал келтiрiп, пiкiрiңдi дәлелде./2 сағ

11. Сәндік-қолданбалы өнердің тәрбиелік мүмкіндіктері: /Ұлттық киiмдер мен зергерлiк бұйымдардың аттарын және жасалу технологиясын кiм көп бiледi деген жарыс ұйымдастыру./ Пікірсайыс /2 сағ

12. Бата-тiлектердiң тәлiмдiк мәнi. Реферат /2 сағ

13. Қазақ этнопедагогикасындағы ой-пікірлердің тууы

  • әл-Фарабидің философиялық, этнопедагогикалық көзқарастары.

  • «Құғатғу білік» кітабындағы этнопедагогикалық ойлар.

  • «Диуани лұғат ат-түрік» кітабындағы ұлттық тәлім-тәрбиелік ойлар.

  • «Ақиқат сыйы» еңбегіндегі философиялық ойлар.

  • «Даналық кітабы» кітабының тарихи мәні. Реферат /2 сағ

14. Этникалық тәрбие – этникалық мәдениеттің бір бөлігі.

/мәдениет, заттық мәдениет, рухани мәдениет, этномәдениет ұғымдарының мәнін ашу/ Глоссарий құрастыру /2 сағ

  1. Қазақ халық педагогикасындағы отбасы тәрбиесі.

/Халықтық тәрбиедегі негізгі тірек – отбасы. Қазақ отбасы құрамы. Отбасының атқаратын қызметі./ Дөңгелек стол «Менің отбасымдағы дәстүр» /2 сағ

^ СӨЖ-на арналған тапсырмалар

1.Этнопедагогиканың негізгі ұғымдарынан глоссарий құрастыру. Глоссарийді тексеру /2 сағ

2.Қазақ этнопедагогикасындағы ұлттық философиясының рөлі./философия, халықтық философияның мәні/ Конспектілеу /2 сағ

3. «Қазақстан – көпұлтты мемлекет» тақырыбына эссе жазыңыз. Эссе жазу /2 сағ

4. Халықтық педагогиканың негізгі құралдары. Дөңгелек стол /2 сағ

5. Халық педагогикасының бастау бұлағы – ауыз әдебиетiнiң үлгiлерi. Шағын шығарма /2 сағ

6. Қазақстанның үштілді меңгерген интеллекталды тұлғасын тәрбелеу./көптілді тұлға, «халықтардың өзара мәдениетінің толысуы» ұғымдарының мәнін ашу/. Пікірталас /2 сағ

өзіндік ой-тұжырымын жасау.

  1. Тиым сөздердiң тәлiмдiк мәнiн мысалдар келтiре отырып ажыратыңдар. Пікірлесу /2 сағ

  2. Қазақ этнопедагогикасы ғылым ретiнде қалыптасуына қандай жағдай әсер еттi? Оның үш кезеңiне талдау жаса. Ұжымдық талдау /2 сағ

  3. Жаңа заман тудырған салт-дәстүрлерге сипаттама берiп, тәлiмдiк мәнiн ажырат. Әңгімелесу /2 сағ

  4. Тұрмыс-салт жырларының түрлерi мен өмiрде қолданылу аясына және тәлiмдiк мәнiне талдау жасаңдар. Талдау /2 сағ

  5. Түрiк халықтарына ортақ қандай ұлттық дәстүрлер бар? Олардың бiр-бiрiнен айырмашылығы бар ма? Болса қалай айыруға болады? Ұжымдық талдау /2 сағ

12. Халықтық педагогикадағы дәстүр – ұрпақ сабақтастығы. «Қазақстан халықтарының салт-дәстүрлері» атты буклет дайындаңдар. Әңгімелесу,буклет дайындау /2сағ

13. Қазақтың халықтық педагогикасында жинақтақталған этнопедагогикалық идеялар. Шағын зерттеу /2 сағ

14. Этникалық мәдениетті дамыту мен қалыптастыру. /мемлекеттік тіл, салт-дәстүр, әдеп-ғұрып, Қазақстан Ассамблеясы, ұлттар достығы, ұлт пен ұлыстардың мәдени ерекшеліктері/. Топпен бірлесе отырып талдау Қазақстан Республикасын шетел азаматтарына таныстыру./ жоспар құрастыру/2 сағ

15. ”Қиын отбасы деген дұрыс па?”деген тақырыпта пiкiр сайысын өткiзу. Пікірсайыс /2 сағ


Білім алушылардың білімін (пәндік біліктілігінің қалыптасу деңгейін) мониторингілеуге және бақылауға арналған материалдар:

  • тестілік тапсырмалар,

  • ағымдық, рубеждік және аралық бақылауға арналған тапсырмалар
«Этнопедагогика» пәні бойынша тест сұрақтары

$ Қазақ халқының тарихы, мәдениеті, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрі бойынша сыныптан тыс жүргізілетін бағдарлама:

A) «Әліппе»

B) «Елім-ай» бағдарламасы

C) «Халықтың салт-дәстүр» курсы

D) «Атамекен» бағдарламасы

E) ҚР-дағы этномәдени білім беру тұжырымдамасы

$ Халықтық педагогикадағы тәрбие әдістері:

A) түсінікті репродуктивті

B) өзіне саналы қатынасты қалыптастыру әдістері

C) ойын әдістері және проблемалық жағдаяттар туғызу әдістері

D) үлгі-өнеге, мадақтау, талап ету, баға беру

E) көзін жеткізу, мадақтау, өзінің жеке басының үлгісі

$ Бесікке баланы қай кезеңде салады:

A) туғаннан тоғыз күннен кейін

B) туғаннан бес күннен кейін

C) туғаннан жеті күннен кейін

D) кіндігі түскеннен кейін

E) қырық күннен кейін

$ Бала тәрбиесіне байланысты салт-дәстүрлер, әдет-ғұрыптар:

A) құрсақ той, шілдехана, бата беру

B) бесікке салу, тоғыз құмалақ

C) шілдехана, сыңсу, қырқынан шығару

D) иткөйлек кигізу, тұсау кесу, атқа отырғызу, бесікке салу

E) беташар, атқа мінгізу, тұсау кесу

$ Қазақ халқының қыз бала тәрбиесіне байланысты қол өнер шығармашылығының түрлері:

A) тоқыма, үй бұйымдарын дайындау

B) тоқыма, қой қырқу, ши тоқу

C) жүн түту, малды күту

D) шөп даярлау, тамақ пісіру, үй жинау

E) кесте тігу, кілем тоқу, киім тігу

$ Қазақ ер бала тәрбиесіне байланысты қол өнер шығармашылығының түрлері:

A) тері өңдеу, тігу, тоқу, ертұрман даярлау

B) алаша тоқу, ши тоқу

C) металл өңдеу, көрпеше дайындау

D) ертұрман даярлау, үй тұрмысына қажетті бұйымдар даярлау, зергерлік бұйымдар даярлау

E) кілем тоқу, зергерлік бұйымдар даярлау

$ «Қазақ балаларының (қырғыздардың) ойындары» кітабының авторы:

A) Ә.Диваев

B) Ш.Уәлиханов

C) Г.Потанин

D) Тотенаев

E) Сағындықов

$ Қазақ халқының діни салт-дәстүрлері, әдет-ғұрыптары:

A) Наурыз, пітір беру, қажылық

B) айт, намаз

C) сүндет той, ерулік, неке қию

D) айт, сүндет той, ораза, қажылық

E) беташар, атқа мінгізу

$ Қазақ халқының үйлену тойына байланысты салт-дәстүр, әдет-ғұрпы:

A) сыңсу, отқа май тамызу, қажылық

B) құда күту, беташар, ораза

C) беташар, Наурыз

D) отқа май тамызу, сырға салу, құда күту, беташар

E) ерулік, шілдехана, сырға салу

$ Ақыл-ойына ықпал ететін қазақ халқының ұлттық ойындары:

A) тоғыз құмалақ, алтыбақан

B) жұмбақ, тоғыз құмалақ

C) алтыбақан, ауызша есеп

D) бестас, санамақ, алтыбақан

E) жұмбақ, тоғызқұмалақ, санамақ

$ Қазақ ұлттық қимыл-қозғалысты спорт ойындары бойынша:

A) жұмбақ, жаңылтпаш, арқан тарту

B) алтыбақан, соқыр теке, бәйге

C) қоршы, шалма, сақина тастау

D) көкпар, аударыспақ, қазақша күрес, қыз қуу

E) мақал-мәтел, соқыр теке

$ Халық педагогикасындағы табиғатпен үйлесімділік:

A) көпсалалы табиғатты қорғау мекемелері мен бірлестіктер

B) ұрпақтар сабақтастығы

C) қоғам өміріндегі тәрбиенің барлық бағыттары

D) халық тәрбиесінің табиғилығы

E) қоршаған орта мен табиғаттың шынайы жағдайына әсер ететін, маңызды техника мен ғылымның дамуы

$ Халық тәрбиесін құрайтын факторлар:

A) адам, табиғат

B) өмір сүру ортасы

C) туған жері

D) жауаптың көрсетілген барлық варианттары

E) әлемдік, дүниежүзілік, ғарыштық, кеңістік

$ Ұлттық ойындарды таңдау мен ұйымдастыруда педагогтың ескеретін факторлары:

A) санамақ таңдау

B) табиғатпен үйлесімдік принципі

C) ересектердің қатысуымен ойынды ұйымдастыру мен таңдауда қорытынды шығару

D) ойынға қатысушылардың жасы, ойынды өткізетін орын, қатысушылардың саны, қолда бар құрал-жабдықтар

E) ойынға барлық балалардың қатысуы тиіс

$ Халық педагогикасы мәдениетінің жоғары көрсеткіштері:

A) педагог кадрлардың саны

B) халық мәдениетінің төмендігі

C) халық тәрбиешілерінің саны

D) халықтық жоғары мәдениетінің тұтастығы, сабақтастығы

E) халық мәдениетінің этикасы

$ Халық тәрбиесі факторларына жататындар:

A) үлгі-өнеге, мадақтау, мораль, сөгіс, қорқыту, жаттығу

B) мақсат, міндет, мазмұн, форма, әдіс-тәсілдері, тапсырма

C) табиғат, халықтық тәрбие, балалар, ата-ана, туған-туыстар, жолдастар

D) табиғат, ойын, сөз, іс, қарым-қатынас, салт-дәстүр, тұрмыс, өнер, дін, үлгілі идеал

E) бүгінгі күнге дейін сақталған халықтың тұрмыстық құралдары, қоршаған табиғи ортаны қорғау мен өнердегі ескерткіштер

$ Халық тәрбиесіндегі жұмбақты қолдану мүмкіндіктері:

A) адам өміріндегі әртүрлі білім салалары мен табиғат туралы мәліметтер мен ақыл-ойын байыту

B) балалардың ойлау қабілетін дамыту

C) балаларды шынайы қоршаған ортадағы әртүрлі құбылыстарды талдауға үйрету

D) барлық көрсетілген варианттағы жауаптар дұрыс

E) бала тәрбиесінің адамгершілік, эстетикалық, ақыл-ой т.б. тәрбиесіне ықпал етеді

$ Халықтың ұрпақтан-ұрпаққа берілетін халық шығармашылығы бейнеленген бұл ...:

A) халықтық педагогика

B) этнопедагогика

C) шындық

D) халықтың әдебі

E) халықтық эстетика

$ Халықтық педагогиканың оқу-тәрбие үрдісіндегі ауызша құрылымына жататындар:

A) мақал-мәтелдер, нақыл сөздер

B) жаңылтпаштар, күлдіргі өлеңдер

C) жұмбақтар, шешендік сөздер

D) барлық көрсетілген варианттағы жауаптар дұрыс

E) ертегілер, аңыз-әңгімелер, қара сөздер, бата беру

$ Халықтық педагогикадағы адамның мінез-құлқына, сана-сезіміне әсер ететін әдістерге:

A) бұйрық беру, өтіну, тапсырма беру, сену

B) жауаптың барлық берілген варианттары дұрыс емес

C) түсіндіру, көндіру

D) жазалау, мадақтау, үлгі-өнеге көрсету

E) үйрету, тәлімгер, жазалау, тілек, кеңес, ым, қолдау, марапаттау

$ Халықтың тәрбие құралы ретінде ертегінің ерешеліктеріне жататындар:

A) поэтикалық, лирикалық, сюжеттік, образдық

B) көрнекілік және табиғи үйлесімділік

C) тарихи-патриоттық

D) құрал, тәрбиенің формалары мен әдістері

E) көрнекілік, оптимизм, сюжеттің тартымдылығы, образдылығы

$ Әр халықтың педагогикалық мәдениеті қандай факторлармен үйлесімді тұтасқан:

A) әртүрлі халықтың салт-дәстүріндегі педагогикалық өзара әсері, халық психологиясының сәйкестігі

B) әртүрлі халықтың тарихи жағдайының даму сәйкестігі

C) жалпыадамзаттық, рухани адамгершілік құндылықтар мен барлық елдердің халықтарының қызығушылығы мен мақсатының сәйкестігі

D) географиялық жағдайының сәйкестігі

E) барлық көрсетілген варианттардың жауабы дұрыс

$ Бала тәрбиесі мен тікелей байланысты – халықтың рухани және материалдық мәдени аймағы бұл A) кәсіби мәдениет

B) халықтың эстетикалық мәдениеті

C) халықтың этикалық мәдениеті

D) мәдени өсиеті

E) халықтың педагогикалық мәдениеті

$ Халықтың педагогикалық мәдениеті неден көрінеді:

A) этнопсихологиялық негізінен

B) наным-сенім, сендіру, ырымдар

C) халықтық мерекелер

D) мақал-мәтелдерде, ертегілерде

E) бесік жырында, қимыл-қозғалыс ойындарында, ойыншықтарда, бала киімдерінде, фольклорда, дәстүрлі бала мерекелерінде

$ Этнопедагогика нені оқытады:

A) халықтық тәрбиенің әдіс-құралдары

B) халықтың негізгі педагогикалық ұғымдары (күтім, тәрбие, өзін-өзі тәрбиелеу, қайта тәрбиелеу, тәлімгерлік оқыту, үйрету)

C) тәрбиенің қызметтері (еңбекке дайындау, әсемдікке баулуды, денсаулық күтімі, ақыл-ойдың дамуы, мінез-құлықтағы ерік-жігерді қалыптастыру т.б.)

D) тәрбиенің факторлары (табиғат, ойын, сөз қарым-қатынас, дәстүр, іс, тұрмыс, өнер, дін, үлгі-өнеге идеалы)

E) барлық көрсетілген жауаптың варианттары дұрыс

$ Балаға білім беру мен тәрбиелеудің этникалық топтардағы эмпирикалық тәжірибелер туралы ғылым дегеніміз:

A) этнопедагогика

B) халықтық педагогика

C) халықтық психология

D) халықтық этика

E) халықтық философия

$ Мақал-мәтелдердің тәрбиелік мәні:

A) мақал-мәтелдер тәрбиеге, өзін-өзі тәрбиелеуге, қайта тәрбиелеуге бағыттайды

B) мақал-мәтелдер тәрбиелік идеяны қамтиды

C) халық байқауына сәйкес келетін тәрбиеге әсер ететін әдіс-тәсілдер, құралдар үйлесімділігі мақал-мәтелдерде көрініс табады

D) мақал-мәтелдер жеке тұлғаға мінездемелік баға береді

E) көрсетілген барлық варианттар дұрыс

$ Мақал-мәтелдердің ең көп тараған түрлері:

A) нақыл сөздер ретінде

B) үлгі-өнеге ретінде

C) ойда-жоқта болатын іс-әрекеттер ретінде

D) әуестендіру ретінде

E) тәлімгерлік ретінде

$ Өмірдің әр көрінісін типтейтін, нақты өсиетті сипат беретін образды сөйлем бұл ...:

A) ертегілер

B) мәтелдер

C) сөйлемдер

D)әңгімелер

E) мақалдар

$ «Этнопедагогика» терминін алғаш рет педагогикалық әдебиетке қолданған кім:

A) Қ.Б.Жарықбаев

B) В.В.Виноградов

C) Гашимов

D) А.И.Измаилов

E) Г. Волков

$ Жеке тұлғаны қалыптастырудағы тәрбиенің мақсаты, міндеті:

A) адамгершілік тәрбиесі

B) тәрбие процесі

C) қалыптастыру процесі

D) тәрбие туралы ой-пікірі

E) тәрбие идеалы

$ Халықтық тәрбиенің мақсаты бұл ...:

A) адамгершілігі, денсаулығы мықты адам тәрбиелеу

B) жеке тұлғаның эстетикалық тәрбиесі

C) жеке тұлғаның еңбек тәрбиесі

D) жеке тұлғаның адамгершілік тәрбиесі

E) жетілген адамды қалыптастыру

$ Жеке тұлға әртүрлі ұлттарды қалай қалыптасады:

A) бір-бірінен қабылданады

B) бір-бірінен ерекшеленеді

C)бір-біріне мүлдем ұқсас емес

D) бір-бірімен үйлесімді

E) бір-біріне жақын

$ Жалпыадамзаттық құндылықтарды қолдап, қазақ халқы балаларын ұлттық әдеп нормаларына тәрбиелеуде сүйенеді:

A) күш, алғырлық, жылдамдық

B) денсаулық, молшылық

C) сегіз қырлы, бір сырлы нағыз жігіт

D) шындық, шын ниет

E) ар, намыс, ұят

$ Халық педагогикасын жинақталған, тәжірибе ретінде пәнге бірінші кіргізген:

A) П.Ф.Лесгафт

B) А.И.Измаилов

C) Қ.Б.Жарықбаев

D) Н.И.Пирогов

E) К.Д.Ушинский

$ Әрбір жас ұрпақ аға ұрпақтан қалған әдет-ғұрыпты, дәстүрлерді меңгереді:

A) үйреншікті және әдеп мінез-құлығы, жеке тұлғалық сапаның қалыптасуы

B) еліктеу, үйрету, тапсырма, жаттығу

C) еліктеу, талапты түсіну, оларды меңгеру, рухани сапаны қалыптастыру

D) кеңес, тапсырма, жаттығу

E) дәстүр, әдет-ғұрып, салт

$ Қазақтың этникалық тәрбие принциптеріне жататындар:

A) туысқандық қарым-қатынас басымдылығы мен үлкенді құрметтеу принципі

B) жас және жеке дара ерекшеліктерін есепке алу

C) мәдени үйлесімділік, табиғи үйлесімділік

D) ұлттық абырой

E) барлық жоғарыда көрсетілген варианттардың жауабы дұрыс

$ Білім беру жүйесін және отбасындағы адамның жалпы өміріндегі үздіксіз тәрбие теориясы, этнос теориясы, этнопсихология, қазақ философиясы педагогиканың құрамдас бөлімі ретінде қалыптасады:

A) қазақ халқының этноэтикеті

B) қазақ халқының этнопсихологиясы

C) қазақ халқының халықтық педагогикасы

D) қазақ халқының халықтық педагогика идеясы

E) қазақ этнопедагогикасы

$ Халықтың педагогикалық идеясы мыналармен тығыз байланысты:

A) еңбек іс-әрекеті, тұрмыстық тәжірибе, қоғамдағы қарым-қатынас

B) тұрмыстық философия және мораль

C) халықтың агрономиялық білімі

D) халықтың метереологиялық, астрономиялық білімі

E) барлық көрсетілген варианттар дұрыс

$ Халықтық педагогика идеясы және туысқандық байланыстылығы, салт-дәстүрдегі, әдет-ғұрыптағы, мінез-құлықтағы, этикет нормасындағы көрінісі:

A) тәрбиеге шығармашылық қатынас

B) тәрбиеге жан-жақты қатынас

C) тәрбиеге гумандық қатынас

D) тәрбиеге проблемалық (мәселелік) қатынас

E) тәрбиеге этноәлеуметтік-рөлдік қатынасы

$ Қазақ халқының салт-дәстүрін, мәдениеті мен тарихын таныстыратын сыныптан тыс жүйелеген тәрбие сағатының бағдарламасы:

A) ҚР этномәдени білім беру тұжырымдамасы

B) «Елім-ай» бағдарламасы

C) «Халықтық салт-дәстүр, әдет-ғұрып» атты мектеп бағдарламасы

D) «Әліппе» мектеп курсы

E) «Атамекен» бағдарламасы

$ Қазақ халқының салт және жоралары, діни дәстүрлері:

A) беташар, атқа мінгізу

B) айт, намаз

C) айт, сүндет той, намаз, ораза, хажы

D) сүндет той, ерулік, неке қию

E) Наурыз, пітір беру, хажы

$ Халықтық педагогиканың алғашқы негізін құрастырады:

A) еңбек және спорт

B) халықтық ойындар

C)халықтық дәстүрлер және фольклор

D) көркемөнер шығармашылық

E) халық әндері

$ «Этнопедагогиканың» анықтамасына мына төмендегі ұғымдардың қайсысы кіреді:

A) «Этнос», «тайпа», «халық», «ру»

B) халықтық салт-дәстүр мен әдет-ғұрып

C) халықтың көркемөнер мәдениеті

D) халықтың ауызекі ақындық шығармашылығы

E) халықтың тәрбие туралы білімі мен тәжірибесі

$ Халықтық педагогикадағы негізгі орынды алатын:

A) еңбек

B) өсиет-өнеге

C) мадақтау

D) талап ету

E) ата-ананың жекелеген үлгі-өнегесі

$ Жанрлық жағынан алғашқы оқулық:

A) санамақтар

B) өлеңдер

C) эпостар

D) жұмбақтар

E) ертегілер

$ Халықтың ауызекі шығармашылығынан балалар фольклорына жатқызуға болады:

A) жар-жар, беташар, сыңсу

B) жұмбақтар, мақал-мәтел, этнос, аңыз-әңгімелер

C) ертегілер, аңыз-әңгіме, әзіл-сықақтар, айтыстар

D) саналық, бата, жаңылтпаштар

E) ертегілер, мақал-мәтелдер, санамақтар, жаңылтпаштар, жұмбақтар

$ Бала тәрбиесіне байланысты ырымдар, салт-дәстүрлер, әдет-ғұрыптар:

A) беташар, атқа мінгізу, тұсаукесер

B) бесікке салу, тоғыз құмалақ

C) шілдехана, сыңсу, қырқынан шығару

D) құрсақ той, шілдехана, бата беру

E) иткөйлек кигізу, тұсау кесу, атқа отырғызу, бесікке салу

$ Қазақтың халықтық көркемөнер шығармашылығындағы қыз бала тәрбиесіне арналған қолөнерінің түрлері:

A) үй тазалау, тамақ дайындау, мал азығын дайындау

B) кілем тоқу, қой қырқу, жүн түту

C) малға қарау

D) үй шаруашылығына қажетті бұйымдар

E) іс тігу, кесте тігу, кілем тоқу

$ Ер баланың қазақтың қол өнеріне тартылуы:

A) зергерлік бұйымдар, үй құрал-жабдықтары, ертұрман даярлау

B) алаша тоқу, ши тоқу

C) металл өңдеу, көрпеше даярлау

D) тері өңдеу, іс тігу, тоқу, ертұрман даярлау

E) зергерлік бұйымдар даярлау, кілем тоқу

$ Үлкенді сыйлау әрекетіне жатады:

A) әдет

B) әдет-ғұрып

C) дәстүр

D) рәсім

E) салт

$ Ұлттық намыс рәсімі:

A) қайырымдылық

B) әдептілік

C) перзенттік парыз

D) адамгершілік

E) еңбексүйгіштік

$ Қазақтың меймандостық дәстүріне жатады:

A) ұжымдық дәстүр

B) ұлттық дәстүр

C) әлеуметтік дәстүр

D) еңбек дәстүрі

E) салт-дәстүр

$ Қонаққа бас тарту жоралғысы:

A) қонақ кәде

B) бастаңғы

C) сыбаға

D) сый-құрмет

E) ас беру

$ Ата-баба ұрпағына жатпайды:

A) немере

B) шөбере

C) шөпшек

D) жиен

E) келін

$ Қазақ қобызының түп нұсқасын жасаған:

A) әл-Фараби

B) Ықылас

C) Қорқыт

D) Шоқан

E) Баласағұн

$ Әлемнің екінші ұстазы:

A) Аристотель

B) Ұлықпан Хаким

C) Абай

D) әл-Фараби

E) Ыбырай

$ Этнопедагогика ұғымының тұңғыш авторы:

A) С.Қалиев

B) Г.А.Волков

C) Диваев

D) Гумилев

E) Потанин

$ «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» деген мақал білдіреді:

A) тәлім-тәрбиеге кіріспені

B) тәлім-тәрбие нәтижесін

C) тәлім-тәрбиені ұйымдастыруды

D) тәлім-тәрбиеге үйретуді

E) тәлім-тәрбиеге жаттықтыруды

$ Отбасы деп:

A) адамдардың бірлескен тобы

B) некелі адамдардың мақсат көздеген әрекеті

C) бір-біріне жақын адамдардың одағы

D) ағайын адамдардың бірігуі

E) топтасқан ұжым

$ «Ел болам десең бесігіңді түзе» деп айтқан ғұлама:

A) әл-Фараби

B) А.Құнанбаев

C) Ш.Уәлиханов

D) М.Әуезов

E) Ы.Алтынсарин

$ Қазақ халқының дәстүрлі шаруашылығы:

A) мал бағу, егін егу, аң аулау, сәндік қолданбалы өнер

B) ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы

C) зергерлік, тоқыма тоқу, егін салу

D) тері илеу, жүн иіру, аң аулау

E) кілем тоқу, кесте тігу, ағаш өңдеу

$ Қазақ халқының рухани мәдениеті қаланады:

A) алғашқы қауымдық құрылыста

B) ежелгі түркі жазбаларында

C) сақ, ғұн империясында

D) Араб-шығыс мәдениетінде

E) қазақ хандығы кезінде

$ «Этнос» ұғымына анықтама берген:

A) В.А.Анугкин

B) С.А.Токарев, А.Г.Агеев

C) Л.Гумилев

D) Диваев

E) Г.И.Волков

$ Қазақ халық педагогикасының бастауына негіз болған жыраулар:

A) Асан Қайғы, Қорқыт

B) Шоқан, Абай, Ыбырай

C) Шалкиіз, Жиембет, Бұқар, Доспамбет

D) Ахмет, Міржақып

E) әл-Фараби, Баласағұн

$ «Атамекен» бағдарламасының авторы:

A) З.Ахметов

B) М.Р.Құрсабаев

C) М.Балтабаев

D) Ә.Садуақасов

E) С.Қалиев

$ «Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы» оқулығының авторлары:

A) С.А.Ұзақбаева, К.Ж.Қожахметова

B) Қ.Б.Жарықбаев, С.Қалиев

C) Р.К.Төлеубекова, З.Ә.Әбілова

D) Р.К.Дүйсембінова, К.Ж.Қожахметова

E) К.Аймағамбетова

$ Қазақтар туралы «О разнообразии мира» кітабының авторы:

A) Л. Гумилев

B) П.С. Паллас

C) И. Шильтберген

D) А. Вамбери

E) Марко Поло

$ Белгілі этнограф, фольклорист, өлкетанушы:

A) А. Васильев

B) Ш. Уәлиханов

C) А. Қунанбаев

D) Г.Н. Потанин

E) М. Дулатов

$ Халық педагогикасының принципіне жатады:

A) ақылды, арлы, намысқай, еңбексүйгіш азамат болу

B) үлкенді сыйлау, құрметтеу

C) белсенді, іскер, ойшыл тұлға

D) арманшыл, батыл

E) кішіпейіл, қонақжай

$ Орхон-Енисей бойынан табылған көне мұра:

A) Алтын адам

B) Шақпақ Ата мешіті

C) Айша бибі күмбезі

D) Жошы хан кесенесі

E) Күлтегін, Тоныкөк, Білге қаған құлпытастары

$ «Чуваш халықтың педагогикасы» еңбегінің авторы:

A) Ю.А. Рудь

B) Е.Л. Христава

C) Г.Н. Волков

D) А.Ш. Гашимов

E) Я.И. Ханбиков

$ Қазақ халқының тұрмысынан салт-санасын бейнелейтін эпикалық жырлар:

A) Асан Қайғы шығармалары

B) «Құтты білік»

C) «Абай жолы» эпопеясы

D) Қыз жібек, Қозы Көрпеш-Баян сұлу

E) Ер тарғын

$ Ауызекі творчестволық шығармашылыққа жатады:

A) эпостар, әңгімелер, романдар

B) мақал-мәтел, айтыс, жыр-терме, ертегі, жаңылтпаш, эпостар, аңыз-әңгімелер

C) қара сөз, публисцистика

D) эпикалық жырлар, эсселер

E) бөбектер жыры, бесік жырлары

$ «Дәстүр» бағдарламасының авторы:

A) З. Ахметова

B) М. Құрсабаев

C) Ә. Садуақасов

D) К.Ж. Қожахметова

E) С.Б. Жарықбаев

$ Қазақ салтына жатады:

A) жол-жора, ырым, кәделер

B) қонақ күту, үлкендерді сыйлау

C) ұлттық тағам дайындау

D) қыз ұзату, қонақ күту

E) ұлттық сезім, ұлттық мінез

$ Халықтың педагогикадағы тәрбие ортасы:

A) мұғалім, қоғам, халық

B) отбасы, ауыл, аймақ, ру, қауым, тайпа, ұлт

C) географиялық мекені, ағайын туысы

D) досы, жолдасы

E) мектеп, қоғамдық орындар

$ Халық педагогикасының мақсаты:

A) елжандылық, еңбексүйгіштік

B) үлкенді сыйлау, кішіпейіл болу

C) сегіз қырлы бір сырлы азамат тәрбиелеу

D) намысқой, арлы болу

E) еңбекқор, адамгершілігі бар

$ Халық тәрбиешілері:

A) әке-шеше, атасы мен әжесі, ағасы мен әпкесі, ауыл ақсақалы, өнер иелері

B) ата-анасы, досы, құрбысы

C) ұстазы, жолдасы

D) ру, тайпа, ұлыс

E) этнос, халық

$ Қазақ педагогикасының туу кезеңі:

A) алғашқы қауымдық құрылыста

B) XIX ғасырдың 2-жартысында

C) ХХ ғасырдың басында

D) ХХ ғасырдың 2-жартысында

E) құлдық қоғамда

$ Қырғыздың «Манас» жырын жазып алған:

A) А. Қунанбаев

B) Ы. Алтынсарин

C) Ш. Уәлиханов

D) А. Байтұрсынов

E) М. Жұмабаев

$ Қазақ халқының мерекелік дәстүрлері:

A) туған күн, мерей той

B) қымызмұрындық, наурыз мерекесі, соғым басы т.б.

C) құрбан айт, құран ұстау

D) қара шаңырақ, құн төлеу

E) құдалық, қалың мал

$ Кәсіптік дәстүрлерге жатады:

A) жайлау, күздеу, уызқағанақ, қыстау, көктеу

B) ерулік, қонақасы

C) құн төлеу, құтты болсын айту

D) құда тұсу, ат қою

E) қыз ұзату, келін түсіру

$ Өлікті жерлеу дәстүріне:

A) атқа мінгізу, құн төлеу т.б.

B) арыздасу, имансу, жаназа шығару, көңіл айту т.б.

C) құйрық-бауыр тарту, қалың мал

D) қонақасы, сүндетке отырғызу

E) ұран салу, ит жүгірту

$ Қазақ халқының сәлемдесу рәсімдеріне:

A) шаңыраққа сәлем беру, аттан түсіп сәлемдесу, қос қолдап, төс қағыстырып сәлемдесу

B) сәлем айту, арнайы сәлем

C) үлкеннің кішіге амандасуы

D) құда мен құдағи, қыз бен жігіт сәлемі

E) көңіл айту, арыздасу

$ Қазақ жастарының сауық кештеріне:

A) атастыру, құда тұсу

B) бастаңғы, алтыбақан, қызойнақ, қынаменде

C) құйрық-бауыр жесу, жар-жар айту

D) сыңсу, есік ашар

E) қалың мал, жасау

$ Қонақ күту дәстүріне жатады:

A) қонағасы, сыбаға, сый табақ

B) құтты болсын айту, ерулік

C) қолұшын беру, базарлық

D) қолжа, тілашар, тұсау кесу

E) құдалық, құйрық-бауыр тарту

$ Қазақтың қаһарман хандары:

A) Хақназар, Тәуекел, Жәңгір, Кенесары

B) Есен бұға, Жошы

C) Қара Қыпшақ Қобыланды

D) Қаржас Қалқаман

E) Қаңлы Сарыбұқа

$ Ұлттық тағамдарға жатады:

A) қымыз, бал қымыз, уыз қымыз

B) ақ, қызыл, көк (сүт, ет, жеміс)

C) қазы, қарта, жал-жая

D) саба, мес, торсық

E) елеуіш, тостаған, астау

$ Қазақ үй жиһаздарына:

A) шәйнек, тапа, қауға

B) қымыран, торта, ежігей

C) алаша, текемет, сырмақ, кебеже

D) қойыртпақ, қатық, тосап

E) қуырдақ, тасқорық, шара

$ Халқымыз іргелі үш жүз құрамында тұрады:

A) ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз

B) төре, қожа, сунақ

C) найман, арғын, қыпшақ

D) Жағалбайлы, Керейіт, Шеркеш

E) керей, суан, албан

$ Қазақ ырымдарына:

A) жар-жар, сыңсу

B) құда түсу, тұсау кесу

C) жақын адамдарға пышақ сыйламайды

D) шашу, бесікке салу

E) қонақкәде, бәсіре беру

$ Бес қатерге жатады:

A) өтірік айту, кінәлау, сөгіс, жазалау, жекіру

B) от, жау, борыш, ауру, сөз

C) ұрыс-керіс, жанжал шығару, сөгіс, жазалау, зеку

D) балағаттау, жазалау, сөгіс жариялау, ұрысу, ғибадаттау

E) су, жел, жаңбыр, қар, боран

$ Алты игілікке жатады:

A) тәлім-тәрбие, ақыл-кеңес, оқу, өнер

B) ән, би, күй, сазгер, қаламгер, шабандаз

C) денсаулық, қазына, дос, жар, білім, ұрпақ

D) дос, жолдас, құрбы, ата-ана, отан, табиғат

E) табиғат байлығы, жақсы сөз, әнші, ақын, термеші

$ Қол өнеріне қажетті құралдарға:

A) балта, балға, бұрғы

B) асатаяқ, дабыл, шындауыл

C) асық дарба, сабау, ұршық

D) тартпа, үзеңгі, қолсандық

E) үшкірік, сазсырнай, шертер

$ Көліктің ер тұрмандары:

A) шөлке, жабу, ат арба

B) ертоқым, шылбыр, үзеңгі

C) желі, бақан, көген

D) қапшық, тұтқыш, оқтау

E) сірге, қауға, тасошақ

$ Ұлт болудың басты белгілері:

A) тіл, дін, әдет-ғұрып, салт-дәстүр

B) сөз, әдеп, намыс

C) қарым-қатынас, табиғат, қоршаған орта

D) дос, жолдас, адамдар тобы

E) өнер, тарих, дағды

$ «Этностар» теориясын жасауға айырықша үлес қосқан ғалым:

A).В.Радлов

B) Ә.Диваев

C) Л.Гумилев

D) А.Гумбольд

E) Ш.Уәлиханов

1   2   3   4   5   6   7   8   9




Похожие:

«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені icon«Пәннің ең үздік оқу-әдістемелік кешені» байқауы туралы ереже жалпы ережелер «Пәннің ең үздік оқу-әдістемелік кешені»
«Пәннің ең үздік оқу-әдістемелік кешені» байқауы (бұдан әрі-Байқау) оқытушы-профессорлар құрамы жұмысын ынталандыру және кафедра...
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені

«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені icon«Астрономия» пәнінің оқу-әдістемелік кешені
Р бғм 2011 ж. № бұйрығымен бекітілген «Астрономия» пәнінің типтік бағдарламасы (жмбс міндетті компоненттерінің пәндері үшін)
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconЕҢбек гигиенасы кафедрасы пәннің ОҚУ-Әдістемелік кешені жұмыс бағдарламасы «бекітемін»
Оқытушының жетекшілігімен студенттердің өздері орындайтын жұмысы (ОСӨЖ) аудиториядан тыс – 14 сағат
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі абай атындағЫ Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті «бекітемін»
«Білім алушыларға арналған пәннің оқу әдістемелік кешені «Математикалық логика»
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым Министрлігі Қазақ гуманитарлық заң университеті экономика, бизнес және әлеуметтік ғылымдар жоғары мектебі
В030100 Заңтану бакалавр мамандықтары бойынша мемлекеттік білім берудің жалпы стандарттарының негізінде пәннің оқу-әдістемелік кешені...
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconСақтандыру «Қаржы» мамандығының студенттеріне арналған пәнінің оқу-әдістемелік кешені Павлодар Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі С.
С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің қаржы-экономика факультетінің отырысында басуға ұсынылды
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым Министрлігі Қазақ гуманитарлық заң университетіэкономика, бизнес және әлеуметтік ғылымдар жоғары мектебі
В030100 Заңтану, 5В050900 Қаржы бакалавр мамандықтары бойынша мемлекеттік білім берудің жалпы стандарттарының негізінде пәннің оқу-әдістемелік...
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconОҚУ-Әдістемелік кешені әдістемелік ұсыныстар
Блок 4 “Эндокринология”, тақырып 19: жтд тәжірбиесіндегі қалқанша бездің зақымдалу синдромы
«Этнопедагогика» (пәннің атауы) ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені iconОҚУ Әдістемелік кешені әдістемелік нұскаулар
Жалпы дәрігерлік тәжірибеде буындық синдром. Остеопороз. Буындар қызметінің бұзылысы
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kze.docdat.com 2000-2014
При копировании материала обязательно указание активной ссылки открытой для индексации.
обратиться к администрации
Документы